Lợi ích của việc dùng giường tầng đôi trong không gian sống hiện đại
Hai mươi năm đứng xưởng, tôi đóng đủ loại giường, nhưng giường tầng đôi luôn là món tôi hay được hỏi nhất. Nhiều nhà ở thành phố diện tích chật, hai ba đứa nhỏ ngủ chung phòng, hoặc phòng trọ, ký túc xá cần chỗ nằm gọn gàng. Lợi ích của việc dùng giường tầng đôi không chỉ nằm ở chuyện tiết kiệm chỗ, mà còn ở cách nó thay đổi toàn bộ cách bố trí một căn phòng. Trong bài này tôi nói thật, nói theo góc nhìn thợ đóng gỗ, để bà con hiểu rõ trước khi bỏ tiền ra mua.
Giường tầng nghe đơn giản nhưng làm cho chắc không dễ. Một chiếc giường chồng hai tầng phải chịu tải trọng của người nằm phía trên, phải giữ cột thẳng không lung lay khi trẻ leo lên leo xuống, phải có mộng ăn khớp thật khít. Tôi từng tháo sửa nhiều giường tầng mua trôi nổi ngoài chợ, mộng lỏng lẻo, ốc vít bắt vào gỗ dăm ép mủn ra chỉ sau một năm. Cho nên khi bàn về lợi ích, tôi luôn kèm theo chuyện chọn phôi gỗ và kết cấu.
Tiết kiệm diện tích sàn một cách triệt để
Đây là cái lợi ai cũng thấy đầu tiên. Một chiếc giường đơn chiếm khoảng 1,8 mét vuông sàn. Đặt hai giường đơn cho hai đứa trẻ, bạn mất gần 4 mét vuông, chưa kể lối đi. Với giường tầng đôi, hai chỗ nằm chồng lên nhau, diện tích sàn chỉ còn bằng một giường. Phần sàn dư ra đủ để kê một bàn học, một tủ quần áo hoặc chừa lối chơi cho trẻ.
Tôi hay khuyên các gia đình ở chung cư nhỏ dưới 60 mét vuông nên tính bài toán này kỹ. Khi phòng ngủ của con chỉ rộng chừng 9 đến 12 mét vuông, một chiếc giường tầng gỗ tự nhiên đóng gọn sát tường sẽ giải phóng phần lớn không gian. Nhưng tiết kiệm diện tích không có nghĩa là làm cho nhỏ lại mọi thứ. Chiều rộng chiếu nằm vẫn phải đủ 1 mét đến 1,2 mét để trẻ ngủ thoải mái, chiều cao giữa hai tầng phải đủ để người ngồi dậy không cụng đầu, tối thiểu 95 phân.
Khi đóng giường tầng, tôi tính toán chiều cao tổng thể so với trần nhà. Trần chung cư thường chỉ cao 2,7 đến 2,8 mét. Nếu tầng trên đặt quá cao, đứa trẻ nằm trên sẽ ngột ngạt vì sát trần. Đây là chỗ mà thợ có kinh nghiệm khác với hàng lắp ráp đại trà.
Tối ưu chi phí so với mua hai giường riêng
Nhiều người nghĩ giường tầng đắt hơn giường thường vì to hơn, nhưng thực ra tính trên đầu chỗ nằm thì rẻ hơn mua hai giường đơn tách rời. Bạn chỉ tốn một bộ chân, một hệ khung liên kết, thay vì hai bộ hoàn chỉnh. Phần gỗ dùng chung cho cột và thang cũng giảm hao phí.
Tất nhiên chi phí còn phụ thuộc loại gỗ. Giường tầng đóng bằng gỗ thông nhập khẩu giá mềm, phù hợp túi tiền nhiều nhà. Gỗ sồi Mỹ hoặc sồi Nga cứng chắc hơn, vân đẹp, giá nhỉnh hơn. Cao cấp thì có gỗ hương, gỗ gõ, nhưng tôi ít khi khuyên dùng gỗ quý cho giường trẻ vì nặng và không cần thiết. Điều quan trọng là gỗ phải được sấy đúng độ ẩm, thường phải kéo về dưới 12 phần trăm thì mới không cong vênh khi gặp thời tiết nồm ẩm miền Bắc hay nắng gắt miền Nam.
Chọn thớ gỗ và phôi gỗ cho giường tầng bền chắc
Đây là phần tôi tâm huyết nhất. Giường tầng chịu lực khác hẳn giường thường. Bốn cây cột đứng phải gánh toàn bộ tải tầng trên, cho nên tôi luôn chọn phôi gỗ có thớ thẳng, ít mắt, đường vân chạy dọc theo chiều cột. Thớ gỗ chạy chéo hoặc xoắn thì dễ nứt tách khi khoan mộng và chịu lực lâu ngày.
Với thanh đỡ vạt giường tầng trên, tôi chọn gỗ dày ít nhất 3 phân, bản rộng để phân tán lực. Nhiều xưởng làm ẩu cho thanh mỏng dính, nằm một thời gian là võng xuống. Trẻ con hiếu động, ngồi bật nhún trên giường, nếu thanh yếu thì gãy rất nguy hiểm.
Nhận biết gỗ vân đẹp và gỗ đạt chuẩn
Gỗ vân đẹp không chỉ để nhìn cho sướng mắt mà còn phản ánh chất gỗ. Vân đều, khít, màu đồng nhất thường là gỗ lấy từ phần thân trưởng thành, thớ chắc. Gỗ có vòng năm rộng thưa thớt là gỗ non, mềm, dễ bị mối mọt. Khi chọn phôi, tôi gõ nhẹ nghe tiếng, gỗ đặc chắc cho tiếng đanh, gỗ mục cho tiếng bịch bịch trầm.
Một mẹo tôi hay dạy thợ trẻ là nhìn mặt cắt đầu thanh gỗ. Nếu tia gỗ tỏa đều, không có vết nứt chân chim từ tâm ra thì đó là phôi tốt. Gỗ tự nhiên bao giờ cũng có sai lệch màu chút ít, đó là nét đẹp riêng, khác với gỗ công nghiệp phủ melamine đều tăm tắp nhưng vô hồn và không sửa được khi xước.
Độ bền và khả năng chống mối mọt
Giường tầng dùng cho trẻ thường phải bền tối thiểu mười năm, qua tay hai ba đứa nhỏ trong nhà. Muốn vậy khâu xử lý gỗ phải kỹ. Gỗ tự nhiên sau khi sấy tôi cho tẩm thuốc chống mối mọt, đặc biệt ở phần chân giường tiếp giáp sàn nhà, nơi ẩm nhất và mối hay tấn công.
Bà con lưu ý, gỗ thông và gỗ cao su nếu không tẩm kỹ thì rất dễ bị mọt vì hàm lượng đường và tinh bột trong gỗ cao. Gỗ sồi, gỗ căm xe kháng mối tốt hơn nhờ tanin tự nhiên. Nhưng dù gỗ gì, lớp sơn hoàn thiện bên ngoài cũng quan trọng. Tôi thường phủ sơn PU gốc nước cho giường trẻ để an toàn, không mùi độc, đồng thời tạo màng bảo vệ chống ẩm.
Khi khách hỏi giường dùng được bao lâu, tôi trả lời thật, tuổi thọ phụ thuộc ba yếu tố. Một là chất phôi gỗ ban đầu. Hai là kỹ thuật ghép mộng. Ba là cách người dùng bảo quản. Đủ ba cái này thì giường tầng gỗ tự nhiên dùng mười lăm đến hai mươi năm không hỏng.
Kỹ thuật làm mộng âm dương của thợ cả
Đây là linh hồn của chiếc giường tầng chắc chắn. Hàng chợ dùng ốc vít bắt thẳng vào gỗ, chịu rung lắc kém, dùng lâu lỏng ra kêu cọt kẹt. Thợ cả làm mộng âm dương, tức là đục lỗ âm trên cột và tạo ngàm dương trên thanh ngang, hai phần ăn khớp vào nhau như hình chữ nhật lồng khít.
Mộng âm dương phân tán lực đều lên diện tích tiếp xúc rộng, không dồn vào một điểm như đầu vít. Tôi thường kết hợp mộng với chốt gỗ hoặc bu lông âm ở các điểm chịu tải chính, để vừa chắc vừa tháo lắp được khi chuyển nhà. Riêng mối nối giữa cột và khung tầng trên, tôi làm mộng sâu, đóng chặt rồi khóa bằng bu lông inox chống gỉ.
Vì sao mộng khít quan trọng với giường tầng
Giường tầng chịu lực động, tức lực thay đổi liên tục khi người trở mình, khi trẻ leo trèo. Mộng lỏng dù chỉ một ly cũng sẽ ngày càng rơ ra theo thời gian, dẫn tới lung lay toàn hệ. Mộng khít thì lực được truyền thẳng, khung giữ nguyên độ vững sau nhiều năm. Đây là điểm mà mắt thường khó thấy khi mua nhưng lại quyết định độ an toàn.
Thang leo lên tầng trên cũng phải làm mộng cẩn thận. Tôi làm bậc thang có ngàm âm ăn vào hai cột dọc, bo tròn cạnh để trẻ không đau chân, khoảng cách bậc đều nhau chừng 25 phân để dễ bước. Nhiều giường chợ làm thang gắn hờ, trẻ bám leo rất nguy hiểm.
An toàn cho trẻ nhỏ, yếu tố không được xem nhẹ
Giường tầng có tầng trên cao, nên lan can bảo vệ là bắt buộc. Tôi làm lan can cao tối thiểu 20 phân so với mặt nệm, thanh dọc khít để trẻ không lọt đầu qua kẽ hở. Cạnh giường tôi bo tròn hết, không để góc nhọn.
Một lỗi thường gặp là làm khe hở lan can quá rộng, trẻ nhỏ có thể kẹt tay chân hoặc chui lọt. Theo kinh nghiệm, khe hở nên dưới 7,5 phân. Bậc thang phải chống trơn, tôi hay khía rãnh nhẹ trên mặt bậc để tăng ma sát. Với gia đình có con dưới sáu tuổi, tôi thường khuyên để trẻ nhỏ ngủ tầng dưới, trẻ lớn ngủ tầng trên.
Tính linh hoạt và đa năng của giường tầng gỗ tự nhiên
Ngoài chuyện chồng hai chỗ nằm, giường tầng bây giờ được thiết kế đa năng lắm. Có mẫu tầng dưới làm chỗ học bài, kê bàn viết gọn vào gầm. Có mẫu tích hợp ngăn kéo dưới bậc thang để cất đồ, tận dụng từng centimet. Có mẫu tầng dưới là giường lớn cho bố mẹ, tầng trên cho con.
Gỗ tự nhiên có lợi thế là dễ gia công theo yêu cầu riêng. Khách nhà chật muốn thêm giá sách gắn liền, muốn hộc kéo âm, thợ đều làm được vì gỗ đặc cho phép khoan đục ghép thoải mái mà không sợ bung như gỗ ép. Đây là điều gỗ công nghiệp khó theo kịp.
Khi con lớn lên không cần ngủ tầng nữa, giường tầng gỗ tự nhiên đóng mộng còn có thể tháo ra tách thành hai giường đơn riêng biệt. Đó là cái hay của kết cấu mộng và bu lông, dùng bền lâu dài, không phí tiền.
So sánh giường tầng gỗ tự nhiên và gỗ công nghiệp
Nhiều khách phân vân giữa hai loại này. Tôi nói thẳng ưu nhược từng bên. Gỗ công nghiệp giá rẻ, mẫu mã hiện đại, bề mặt phẳng đẹp, nhưng khả năng chịu lực kém hơn, sợ nước, khi bung cạnh là hỏng luôn không sửa được. Với giường tầng chịu tải nặng, gỗ công nghiệp mỏng manh không đủ an tâm cho lâu dài.
Gỗ tự nhiên nặng hơn, giá cao hơn ban đầu, nhưng chịu lực tốt, sửa chữa dễ, càng dùng lâu càng lên nước đẹp. Tính ra chi phí trên tuổi thọ, gỗ tự nhiên rẻ hơn vì dùng được hai ba lần thời gian. Với món đồ mà con trẻ nằm ngủ mỗi đêm, tôi luôn nghiêng về gỗ tự nhiên vì độ an toàn và chắc chắn.
Lưu ý sử dụng và bảo quản giường tầng thực tế
Đóng chắc là một chuyện, dùng đúng cách mới giữ được lâu. Tôi hay dặn khách vài điều sau khi giao hàng.
- Kiểm tra bu lông định kỳ: Sáu tháng một lần siết lại các mối bu lông, vì gỗ co giãn theo mùa có thể làm lỏng nhẹ.
- Tránh kê sát tường ẩm: Chừa khe hở 2 đến 3 phân giữa giường và tường để thông gió, tránh mốc chân giường.
- Lau bằng khăn ẩm vắt khô: Không xối nước hay dùng hóa chất mạnh làm bong lớp sơn bảo vệ.
- Không cho trẻ nhảy trên giường: Dù đóng chắc đến đâu, lực nhảy đột ngột vẫn gây hại cho mộng theo thời gian.
- Chọn nệm đúng độ dày: Nệm tầng trên không nên quá dày làm giảm chiều cao lan can bảo vệ.
Nếu thấy giường có tiếng cọt kẹt, đừng chủ quan. Đó là dấu hiệu mộng hoặc bu lông bắt đầu rơ. Gọi thợ kiểm tra sớm sẽ tránh được hư hỏng nặng. Gỗ tự nhiên tốt ở chỗ luôn có thể siết chặt, chêm mộng, thay chốt để phục hồi độ vững.
Bố trí giường tầng hợp phong thủy và thẩm mỹ
Ngoài công năng, nhiều gia đình quan tâm cách kê giường sao cho đẹp và hợp lý. Tôi khuyên nên đặt giường tầng dựa vào tường vững, đầu giường tránh cửa sổ để trẻ ngủ không bị gió lùa. Màu gỗ tự nhiên sáng như thông, sồi hợp phòng trẻ vì tạo cảm giác tươi sáng, sạch sẽ.
Với phòng nhỏ, nên chọn giường tầng có kiểu dáng thanh mảnh, cột không quá to bản để phòng đỡ nặng nề. Kết hợp thêm ánh sáng đèn ngủ gắn ở tầng trên giúp trẻ đọc sách an toàn. Gỗ tự nhiên để mộc phủ PU trong sẽ khoe được vân gỗ, vừa mộc mạc vừa bền.
Câu hỏi thường gặp về giường tầng đôi
Giường tầng đôi chịu được trọng lượng bao nhiêu?
Giường tầng gỗ tự nhiên đóng mộng đúng kỹ thuật chịu tải tầng trên khoảng 120 đến 150 kg an toàn, tầng dưới còn cao hơn. Người lớn nằm tầng trên vẫn tốt nếu khung được tính toán cột và thanh đỡ đủ dày.
Trẻ mấy tuổi nằm được tầng trên?
Theo kinh nghiệm, trẻ từ sáu tuổi trở lên mới nên ngủ tầng trên, khi đã đủ nhận thức leo trèo an toàn. Dưới sáu tuổi nên cho ngủ tầng dưới và luôn có lan can bảo vệ.
Nên chọn gỗ gì cho giường tầng?
Gỗ thông và gỗ cao su hợp túi tiền, nhẹ, dễ gia công. Gỗ sồi cứng chắc, vân đẹp, chống mối tốt hơn, phù hợp nếu muốn dùng lâu dài. Quan trọng nhất là gỗ phải được sấy đạt độ ẩm dưới 12 phần trăm.
Giường tầng có tháo rời thành hai giường đơn được không?
Được, nếu giường đóng theo kết cấu mộng kết hợp bu lông. Khi con lớn, tháo ra thành hai giường đơn dùng riêng, rất tiết kiệm và linh hoạt.
Làm sao biết giường đóng mộng chắc hay chỉ bắt vít?
Nhìn điểm nối cột và khung, mộng âm dương có ngàm gỗ ăn khớp, còn hàng bắt vít chỉ thấy đầu ốc lộ ra. Lắc thử nhẹ, giường mộng chắc không rơ, hàng vít lỏng thường có độ rung.
Kết luận
Tóm lại, lợi ích của việc dùng giường tầng đôi là rõ ràng, tiết kiệm diện tích, tối ưu chi phí, đa năng linh hoạt và tạo không gian thoáng cho phòng nhỏ. Nhưng để hưởng trọn những cái lợi đó, chiếc giường phải được đóng từ phôi gỗ tốt, thớ gỗ thẳng chắc, mộng âm dương khít và xử lý chống mối mọt kỹ càng. Đó là chỗ khác biệt giữa hàng thợ cả làm và hàng lắp ráp đại trà.
Nếu bà con cần tư vấn chọn loại gỗ, kích thước phù hợp phòng nhà mình, cứ liên hệ xưởng Nội Thất Thái Bình tại 199 đến 201 Nguyễn Thị Thập, Phường Tân Mỹ, Quận 7, TP Hồ Chí Minh. Tôi luôn tư vấn thật, đóng thật, để mỗi chiếc giường đưa về nhà là chỗ ngủ an toàn cho các cháu trong nhiều năm.
