Vì sao ghế và bàn ăn gỗ phải hợp nhau mới ngồi bền được
Nhiều người mua bàn ăn gỗ rất kỹ, chọn thớ gỗ đẹp, chọn kích thước vừa phòng, nhưng đến lúc ghép ghế thì làm qua loa. Ngồi được vài tháng mới thấy bất tiện: ghế cấn đầu gối vào chân bàn, tựa lưng cao quá vướng mép bàn, hoặc màu ghế đá màu bàn nhìn cứ vênh vênh. Tôi làm nghề mộc 20 năm, đóng và giao không biết bao nhiêu bộ bàn ăn, nên tôi nói thật: ghế không hợp bàn thì cả bộ coi như hỏng công năng, dù gỗ có tốt đến đâu.
Chuyện chọn ghế cho bàn ăn gỗ không chỉ là chuyện thẩm mỹ. Nó dính tới chiều cao khớp gối của người ngồi, tới khoảng hở giữa mặt ghế và mặt bàn, tới độ vững của mộng ghép, và tới cả việc gỗ ghế có cùng độ co ngót với gỗ bàn hay không. Trong bài này tôi chia sẻ đầy đủ mấy mẹo chọn ghế phù hợp với bàn ăn gỗ mà tôi vẫn tư vấn cho khách tại xưởng, kèm cả kiến thức về phôi gỗ, cách nhìn thớ vân, chống mối mọt và kỹ thuật mộng âm dương để anh chị hiểu tận gốc chứ không chỉ nghe theo cảm tính.
Trước khi đi vào từng mẹo cụ thể, anh chị cần nhớ một nguyên tắc gốc của thợ: bàn ăn gỗ là món dùng mỗi ngày, ngày ba bữa, cả nhà quây quần. Cho nên tiêu chí đầu tiên không phải là đẹp mà là ngồi thoải mái và bền. Một bộ bàn ghế đẹp mà ngồi ăn cơm phải rụt chân, phải nhích ghế liên tục thì chỉ vài tuần là ai cũng ngán. Ghế hợp bàn nghĩa là khi kéo ra ngồi vào, người ngồi tự nhiên, tay đặt lên mặt bàn thoải mái, chân duỗi được dưới gầm, đứng lên ngồi xuống không va vấp gì cả.
Mẹo 1: Đo đúng khoảng hở giữa mặt ghế và mặt bàn
Đây là con số quan trọng nhất mà đến 80% người mua bàn ăn không để ý. Khoảng hở tôi nói ở đây là khoảng cách tính từ mặt ngồi của ghế lên tới mép dưới mặt bàn. Con số hợp lý nằm trong khoảng 27 đến 32 phân. Nếu khoảng hở này nhỏ hơn 27 phân thì người ngồi bị kẹt đùi, hai chân không luồn thoải mái dưới gầm bàn, ngồi ăn rất tù túng. Nếu lớn hơn 32 phân thì tay với lên mặt bàn phải nhấc vai, ăn lâu mỏi cổ và vai gáy.
Bàn ăn gỗ tiêu chuẩn Việt Nam thường cao 73 đến 76 phân tính từ sàn lên mặt bàn. Ghế ăn tiêu chuẩn cao 42 đến 45 phân tính từ sàn lên mặt ngồi. Anh chị lấy chiều cao bàn trừ đi chiều cao ghế rồi trừ tiếp độ dày mặt bàn là ra khoảng hở thật. Ví dụ bàn cao 75 phân, mặt bàn dày 4 phân, ghế cao 45 phân thì khoảng hở còn 26 phân, hơi thấp, ngồi sẽ cấn. Trường hợp này nên hạ ghế xuống còn 42 phân hoặc chọn bàn có yếm mỏng hơn.
Một chi tiết nữa hay bị bỏ sót là cái yếm bàn, tức là thanh gỗ ngang chạy dọc dưới mép mặt bàn để chống cong vênh. Yếm bàn quá dày sẽ ăn mất khoảng hở, khiến đùi người ngồi bị vướng dù bàn ghế đo trên giấy thì đúng. Khi tôi đóng bàn ăn cho khách nhà có người cao lớn, tôi thường làm yếm mỏng hơn hoặc thụt vào trong để không chiếm chỗ để chân. Đây là loại kinh nghiệm mà chỉ thợ ngồi làm nhiều mới thấm, chứ nhìn ảnh trên mạng không thể biết được.
Anh chị mua ghế rời từ chỗ khác về ghép với bàn có sẵn thì càng phải mang thước ra đo. Đừng tin vào cảm giác nhìn bằng mắt. Tôi đã gặp nhiều khách mua ghế đẹp về mới phát hiện tay vịn ghế cao hơn yếm bàn, không đẩy ghế sát vào bàn được, để hở một khoảng nhìn rất khó chịu và tốn diện tích. Cho nên nếu ghế có tay vịn, phải kiểm tra chiều cao tay vịn có chui lọt dưới yếm bàn hay không.
Mẹo 2: Chọn gỗ ghế cùng nhóm hoặc gần nhóm với gỗ bàn
Đây là phần kiến thức về phôi gỗ mà tôi muốn nói kỹ. Nhiều người tưởng gỗ nào ghép với gỗ nào cũng được, miễn màu giống nhau là xong. Sai. Mỗi loại gỗ có độ co ngót, độ cứng và tốc độ lên màu theo thời gian khác nhau. Nếu bàn làm gỗ sồi mà ghế làm gỗ cao su thì sau một hai năm, gỗ sồi lên màu vàng mật ấm còn gỗ cao su ngả sang màu khác, cả bộ nhìn lệch tông rõ rệt.
Các loại gỗ tự nhiên hay dùng làm bàn ăn gồm sồi, tần bì, óc chó, gõ đỏ, xoan đào và cao su. Trong đó gỗ sồi và tần bì có vân núi rõ, thớ thẳng, chịu lực tốt, giá vừa phải nên rất phổ biến. Gỗ óc chó vân đẹp, màu nâu trầm, giá cao hơn. Khi ghép ghế, nguyên tắc của tôi là ghế nên cùng loại gỗ với bàn, hoặc chọn loại gỗ có độ cứng và màu tương đương. Cùng nhóm gỗ thì co ngót đồng đều, mối ghép ổn định theo mùa, không bị món này nứt món kia phồng.
Cách chọn thớ gỗ vân đẹp cho ghế
Khi chọn phôi gỗ cho ghế, tôi ưu tiên những thanh có thớ thẳng, đều, ít mắt chết. Ghế là món chịu lực xoắn liên tục vì người ngồi hay ngả ra sau, tựa nghiêng, kéo lê. Thanh gỗ có thớ chéo hoặc nhiều mắt sẽ yếu ở điểm đó, ngồi lâu dễ gãy chân ghế. Riêng phần chân sau ghế và thanh tựa lưng là hai chỗ chịu lực nhiều nhất, tôi luôn chọn thanh gỗ thớ dọc thẳng nhất trong lô để làm.
Về vân đẹp, gỗ sồi trắng có vân núi hình chữ V xếp lớp, khi phủ dầu lau lên nhìn rất sống động. Muốn ghế và bàn đồng bộ, anh chị nên chọn ghế có kiểu vân cùng hướng với mặt bàn. Ví dụ mặt bàn ghép vân dọc thì mặt ngồi ghế cũng nên vân dọc. Chi tiết nhỏ này làm cả bộ nhìn liền mạch, gọn mắt hơn hẳn so với bộ ghép vân lộn xộn.
Nếu anh chị muốn tìm hiểu thêm về đặc tính từng loại gỗ tự nhiên và cách phân biệt gỗ thật gỗ ghép, có thể tham khảo thêm tại shopdogo.com, nơi có nhiều thông tin về vật liệu gỗ dùng trong nội thất.
Mẹo 3: Cân đối tỉ lệ số ghế với chiều dài bàn ăn gỗ
Bàn dài mà ít ghế thì trống trải, bàn ngắn mà nhồi nhiều ghế thì ngồi chen chúc, người bên cạnh cụng cùi chỏ nhau khi gắp thức ăn. Nguyên tắc thợ hay dùng: mỗi người ngồi cần khoảng 60 phân bề ngang mặt bàn để thoải mái. Từ đó anh chị dễ tính ra số ghế phù hợp.
- Bàn dài 1m2 đến 1m4: ngồi 4 ghế, mỗi bên 2 ghế là vừa.
- Bàn dài 1m6 đến 1m8: ngồi 6 ghế, mỗi bên 3 ghế hoặc thêm 2 ghế đầu bàn.
- Bàn dài 2m đến 2m2: ngồi 8 ghế thoải mái, có thể kê thêm ghế băng dài một bên.
Với những gia đình ở căn hộ diện tích vừa, tôi hay tư vấn khách dùng ghế băng dài một bên và ghế đơn bên còn lại. Ghế băng đẩy sát gầm bàn được, khi không dùng thì gọn, tiết kiệm diện tích lối đi. Kiểu phối này vừa hiện đại vừa thực dụng, nhất là nhà có trẻ con, ngồi băng dài dễ xoay xở hơn ghế đơn có tay vịn.
Còn khoảng cách từ mép bàn ra tường phía sau ghế thì nên chừa tối thiểu 90 phân đến 1 mét, để người ngồi kéo ghế đứng lên đi lại được. Nhiều nhà đặt bàn sát tường quá, ghế kéo ra là đụng tủ đụng tường, ngồi trong cùng muốn ra ngoài phải luồn lách, rất bất tiện. Khi khách tới xưởng đặt bàn, tôi luôn hỏi kích thước phòng ăn trước rồi mới tư vấn chiều dài bàn và số ghế, chứ không bán theo kiểu có gì lấy nấy.
Ghế có tựa lưng hay ghế đẩu
Nhà ăn cơm quây quần, ngồi lâu trò chuyện thì nên chọn ghế có tựa lưng, ngả lưng được, ngồi cả tiếng cũng không mỏi. Ghế đẩu không tựa chỉ hợp quầy bar hoặc bàn ăn nhanh, ngồi lâu sẽ mỏi cột sống. Độ nghiêng tựa lưng lý tưởng là ngả ra sau khoảng 5 đến 10 độ so với phương thẳng đứng, đủ để lưng tựa mà không làm người ngồi trượt xuống.
Mẹo 4: Kiểm tra kỹ thuật mộng và độ vững của ghế
Đây là phần cốt lõi mà người mua thường không biết cách kiểm tra. Một chiếc ghế gỗ tự nhiên bền hay không phần lớn nằm ở kỹ thuật ghép mộng. Thợ giỏi làm mộng âm dương chuẩn thì ghế ngồi mấy chục năm không lung lay. Thợ ẩu bắt vít, đóng đinh và trét keo là chính thì vài năm là ọp ẹp, lắc lư.
Mộng âm dương là gì
Mộng âm dương là kỹ thuật ghép hai thanh gỗ bằng cách đục một đầu thành lỗ mộng âm và đầu kia đẽo thành ngàm mộng dương khớp khít vào nhau. Ở ghế, các điểm nối chân với thanh giằng, chân với mặt ngồi đều nên làm mộng chứ không nên chỉ bắt vít. Mộng ăn khít cộng thêm keo chuyên dụng sẽ tạo liên kết chắc, chịu được lực xoắn khi người ngồi ngả nghiêng.
Khi kiểm tra ghế tại cửa hàng, anh chị làm mấy động tác sau. Thứ nhất, cầm hai tay vào mặt ngồi lắc mạnh sang hai bên, ghế tốt gần như không rung, ghế kém sẽ nghe tiếng kêu và thấy chân xê dịch. Thứ hai, lật ghế lên xem điểm nối, nếu thấy đầu mộng lộ ra khớp gọn là làm mộng thật, nếu chỉ thấy đầu vít và vệt keo tràn là ghép nhanh. Thứ ba, ấn mạnh vào tựa lưng, tựa vững chắc không cong oằn là được.
Chống mối mọt và độ ẩm cho gỗ ghế
Gỗ tự nhiên nếu không xử lý đúng thì mối mọt là kẻ thù số một, nhất là ở khí hậu nóng ẩm miền Nam. Phôi gỗ trước khi đóng phải được sấy đạt độ ẩm dưới 12%, sau đó tẩm thuốc chống mối mọt. Gỗ sấy chưa tới, còn ẩm bên trong là mầm mống cho mọt đục sau này, mà loại này nhìn bề ngoài không phát hiện được. Đây là lý do nên mua ở nơi có xưởng làm rõ ràng, biết nguồn gỗ và quy trình sấy tẩm.
Trong quá trình sử dụng, anh chị tránh kê ghế sát tường ẩm, tránh để nước đọng dưới chân ghế lâu ngày. Chân ghế là chỗ hay tiếp xúc sàn ẩm nhất nên dễ mục nếu nhà lau sàn ướt thường xuyên. Nên dán đế nỉ hoặc đế nhựa dưới chân ghế, vừa chống ẩm chân gỗ vừa đỡ trầy sàn khi kéo ghế. Định kỳ nửa năm lau lại một lớp dầu lau gỗ hoặc sáp ong lên bề mặt để giữ độ ẩm cân bằng cho gỗ, tránh nứt nẻ vào mùa hanh khô.
Nếu anh chị đang phân vân giữa các dòng bàn ăn gỗ khác nhau, có thể tham khảo thêm các mẫu và tư vấn chọn size tại Nội Thất Thái Bình để chọn được bộ vừa với không gian nhà mình.
Phối màu và kiểu dáng ghế với bàn ăn gỗ
Ngoài bốn mẹo cốt lõi trên, phần phối màu và dáng cũng đáng lưu tâm. Nguyên tắc an toàn nhất là ghế cùng tông màu gỗ với bàn, chỉ chênh nhau một chút để tạo lớp lang. Nếu muốn phá cách, anh chị có thể chọn ghế bọc nệm màu trung tính như ghi, be, nâu đất, phối với bàn gỗ mộc lau dầu. Kiểu này vừa êm mông vừa dễ vệ sinh, nệm vải nên chọn loại tháo giặt được vì bàn ăn hay dính dầu mỡ.
Về dáng, bàn ăn gỗ vuông vắn kiểu mộc thì hợp ghế chân thẳng đơn giản. Bàn có chân tiện tròn kiểu cổ điển thì ghế cũng nên có chi tiết tiện tương ứng để đồng bộ. Đừng ghép bàn kiểu tối giản với ghế chạm trổ cầu kỳ, nhìn sẽ khập khiễng. Tôi luôn khuyên khách giữ một phong cách xuyên suốt cho cả bộ, còn muốn điểm nhấn thì để dành cho đèn thả hoặc thảm trải, đừng để ghế đá nhau với bàn.
Câu hỏi thường gặp
Ghế mua rời có ghép được với bàn ăn gỗ có sẵn không
Được, nhưng phải đo kỹ ba thông số: chiều cao ghế, chiều cao tay vịn nếu có, và khoảng hở tới mặt bàn. Nên chọn ghế cùng loại gỗ hoặc cùng tông màu với bàn để cả bộ đồng đều theo thời gian, tránh lệch màu sau một hai năm sử dụng.
Nên chọn bao nhiêu ghế cho bàn ăn dài 1m6
Bàn 1m6 ngồi 6 ghế là hợp lý, mỗi bên 3 ghế, mỗi người có khoảng 53 phân bề ngang. Nếu muốn rộng rãi hơn thì để 4 ghế. Không nên nhồi tới 8 ghế vì sẽ ngồi chật, gắp thức ăn cụng tay nhau.
Làm sao biết ghế gỗ được làm mộng chắc hay chỉ bắt vít
Lật ghế lên xem các điểm nối. Ghế làm mộng sẽ thấy đầu ngàm gỗ khớp gọn vào lỗ, ghế bắt vít thì lộ đầu vít và vệt keo. Ngoài ra cầm mặt ghế lắc mạnh, ghế mộng chắc gần như không rung, ghế bắt vít sẽ có tiếng kêu và độ lung lay.
Ghế gỗ tự nhiên có bị mối mọt không
Có nếu phôi gỗ chưa sấy đạt và không tẩm thuốc chống mối. Nên mua ở nơi có xưởng rõ ràng, gỗ sấy dưới 12% độ ẩm. Trong sử dụng nên tránh ẩm chân ghế, dán đế lót và lau dầu định kỳ để giữ gỗ bền.
Kết luận
Chọn ghế cho bàn ăn gỗ không khó, nhưng phải làm đúng thứ tự: đo khoảng hở trước, chọn cùng nhóm gỗ, cân số ghế theo chiều dài bàn, rồi mới kiểm tra mộng và độ vững. Bốn mẹo chọn ghế phù hợp với bàn ăn gỗ này tôi đúc kết từ những bộ bàn ghế đã giao và cả những lần khách gọi lại nhờ sửa vì mua sai. Chịu khó mang thước ra đo, chịu khó lắc thử ghế trước khi mua, anh chị sẽ có một bộ bàn ăn ngồi bền vài chục năm mà cả nhà ngồi đâu cũng thoải mái.
Nếu cần tư vấn chọn size bàn, chọn số ghế theo diện tích phòng ăn nhà mình, anh chị cứ ghé xưởng của Hộ kinh doanh Dương Thái Bình tại 199 đến 201 Nguyễn Thị Thập, Phường Tân Mỹ, Quận 7, TP Hồ Chí Minh. Tôi sẽ đo và tư vấn cụ thể theo không gian thật của gia đình.
