Bàn giám đốc gỗ tự nhiên: hiểu đúng về phôi gỗ trước khi mua
Tôi làm nghề mộc hơn hai mươi năm, đóng không biết bao nhiêu bộ bàn giám đốc gỗ tự nhiên cho khách khắp Sài Gòn. Nói thật, nhiều người mua bàn chỉ nhìn vào mặt bàn bóng loáng rồi gật đầu, không biết cái quyết định độ bền của chiếc bàn nằm ở phần phôi gỗ mà mắt thường ít khi để ý. Một chiếc bàn giám đốc gỗ cao cấp không chỉ để ngồi ký giấy tờ, mà nó là mặt tiền của cả căn phòng, là thứ khách bước vào nhìn đầu tiên. Cho nên hôm nay tôi ngồi viết bài này để anh em hiểu tường tận từ khâu chọn phôi, đọc thớ gỗ, cho tới cách thợ cả chúng tôi làm mộng và bảo quản chiếc bàn sao cho nó theo mình cả chục năm không cong vênh.
Gỗ tự nhiên nghĩa là gỗ nguyên khối lấy từ thân cây, không phải gỗ ép hay gỗ công nghiệp dán veneer. Với bàn giám đốc, người ta thường dùng gỗ hương, gỗ gõ đỏ, gỗ óc chó, gỗ sồi hoặc gỗ căm xe. Mỗi loại có tính cách riêng. Gỗ hương thơm bền, thớ mịn, để lâu lên nước đỏ au rất đẹp. Gỗ óc chó thì thớ chảy như dòng nước, màu nâu socola, được dân văn phòng hiện đại chuộng. Còn gõ đỏ thì nặng, cứng, chịu lực tốt, hợp với người thích cái gì chắc nịch. Chọn loại nào tùy gu và túi tiền, nhưng nguyên tắc chung là phôi phải khô kiệt, thớ thẳng và không dính giác.
Cách chọn thớ gỗ vân đẹp cho mặt bàn giám đốc
Mặt bàn là nơi ăn tiền của cả chiếc bàn. Thợ giỏi khi xẻ phôi phải biết canh thớ sao cho vân gỗ chạy dọc theo chiều dài mặt bàn, đối xứng hai bên. Vân gỗ đẹp nhất là vân núi, tức những đường cong lồng vào nhau như dãy núi trập trùng, thường nằm ở khúc gỗ gần gốc. Vân sọc thẳng thì đằm và lịch sự, hợp phòng làm việc nghiêm túc. Khi chọn mẫu bàn giám đốc gỗ tự nhiên, anh em nên yêu cầu xem tấm mặt trước khi đóng, đừng để thợ ghép nhiều mảnh nhỏ chắp vá vì nhìn rất lem nhem và dễ hở mạch keo về sau.
Có một điểm nhiều người không để ý là phần giác gỗ, tức lớp gỗ non nằm sát vỏ cây, màu nhạt hơn lõi. Giác gỗ mềm, dễ bị mối mọt tấn công và không ăn màu đều khi đánh bóng. Thợ ẩu hay để giác lẫn vào mặt bàn cho đỡ phí gỗ, nhìn thì thấy được nhưng vài năm sau chỗ đó xuống màu, thậm chí mọt đục. Cho nên khi nghiệm thu bàn, anh em lấy tay rà mặt dưới và các cạnh, chỗ nào màu trắng đục khác biệt rõ thì hỏi thợ ngay. Một bàn giám đốc gỗ đẹp bền phải làm hoàn toàn từ phần lõi.
Về màu, gỗ tự nhiên mỗi tấm mỗi khác nên khi đóng bàn nguyên bộ gồm mặt bàn, hộc tủ và tấm ốp chân, thợ phải chọn phôi cùng tông màu. Nếu mua bàn về mà thấy hộc tủ đậm hơn mặt bàn hẳn một tông thì đó là dấu hiệu ghép phôi không cùng cây, cùng lứa. Điều này không sai về kết cấu nhưng thẩm mỹ kém, nhất là với chiếc bàn làm việc giám đốc gỗ sang trọng đặt ở vị trí trang trọng nhất công ty.
Độ ẩm phôi gỗ và chuyện cong vênh nứt nẻ
Đây là phần tôi muốn nói kỹ nhất vì nó là nguyên nhân số một khiến bàn hư. Gỗ tự nhiên là vật liệu sống, nó co giãn theo độ ẩm không khí. Phôi mới xẻ ra độ ẩm còn 40 tới 60 phần trăm, nếu đem đóng bàn luôn thì chỉ vài tháng sau gỗ khô lại, co rút, mặt bàn cong lên hoặc nứt toác. Thợ nghiêm túc phải sấy phôi trong lò tới khi độ ẩm còn khoảng 8 tới 12 phần trăm, tương đương với độ ẩm cân bằng của khí hậu miền Nam, rồi mới đưa vào gia công.
Cách kiểm tra đơn giản mà anh em không có máy đo là gõ vào tấm gỗ. Gỗ khô kiệt phát ra tiếng đanh, gọn. Gỗ còn ẩm nghe bịch bịch, đục tiếng. Ngoài ra sờ vào mặt cắt của phôi, nếu thấy mát lạnh và có cảm giác hơi ẩm tay thì gỗ chưa đạt. Xưởng làm ăn tử tế bao giờ cũng có khu vực trữ phôi đã sấy, để hong thêm cho gỗ ổn định trước khi cắt. Đừng ham bàn giá rẻ bất thường vì phần lớn là cắt bớt công đoạn sấy, tiền mất tật mang.
Với những mặt bàn liền tấm khổ lớn, thợ cả còn phải làm đường xẻ rãnh chống cong ở mặt dưới, gọi là rãnh giãn nở. Rãnh này cho phép gỗ co giãn mà không truyền lực làm cong cả tấm. Đây là mẹo nghề mà nhiều xưởng nhỏ bỏ qua vì tốn công. Khi lật mặt bàn lên xem, nếu thấy các đường rãnh song song hoặc thanh nẹp ngang bắt vít trượt thì yên tâm, đó là dấu hiệu người làm hiểu về đặc tính gỗ.
Kỹ thuật làm mộng âm dương của thợ cả
Cái làm nên đẳng cấp thật sự của một bàn giám đốc gỗ tự nhiên không nằm ở lớp sơn bên ngoài mà ở mối ghép bên trong. Bàn tốt phải làm mộng, không dùng đinh vít bắt thô. Mộng âm dương là kỹ thuật cổ truyền: một đầu thanh gỗ đục lỗ âm, đầu kia đẽo ngàm dương, hai bên khớp vào nhau khít như răng lược rồi đóng chốt gỗ cố định. Mối ghép này càng dùng càng chặt, chịu lực xoắn và lực kéo tốt hơn hẳn bắt vít.
Ở khung chân bàn và các góc nối, thợ hay dùng mộng vát góc 45 độ kết hợp mộng ngậm để giấu đường ghép, nhìn từ bên ngoài thấy góc bàn liền mạch, không lộ đầu gỗ. Chỗ hộc kéo thì làm mộng đuôi én, tức mộng hình đuôi chim én cài chéo vào nhau, đây là mối ghép bền nhất cho ngăn kéo vì nó chịu được lực kéo ra kéo vào hàng ngày mà không bung. Anh em cứ mở hộc bàn ra kiểm tra góc, thấy răng cưa cài chéo là mộng đuôi én, còn thấy đóng đinh hay bắt ke sắt thì đó là hàng làm nhanh.
Chốt gỗ cũng là chi tiết đáng nói. Chốt phải làm từ gỗ cứng hơn hoặc bằng thân bàn, đóng vào lỗ khoan có bôi keo. Nhiều xưởng thay chốt gỗ bằng chốt nhựa hoặc vít cho nhanh, ban đầu không thấy khác nhưng qua vài mùa nắng mưa, gỗ co giãn còn nhựa và sắt thì không, sinh ra khe hở lỏng lẻo. Đóng mộng đúng cách mất nhiều công gấp ba bốn lần bắt vít, đó là lý do bàn làm thủ công đắt hơn nhưng đáng đồng tiền.
Tôi vẫn thường khuyên khách nếu có điều kiện nên tới tận xưởng xem thợ ráp mộng, vừa hiểu quy trình vừa yên tâm về sản phẩm mình bỏ tiền ra. Anh em có thể tham khảo thêm các mẫu bàn ghế văn phòng gỗ tự nhiên tại Nội Thất Thái Bình để so sánh cách hoàn thiện mối ghép giữa các loại gỗ.
Chống mối mọt và xử lý bề mặt
Gỗ tự nhiên dù cứng tới đâu vẫn có nguy cơ mối mọt nếu không xử lý đúng. Trước khi đóng, phôi gỗ phải được ngâm hoặc phun thuốc chống mối theo tiêu chuẩn, đặc biệt là gỗ có nhiều tinh bột như gỗ sồi, gỗ cao su. Những loại gỗ quý như hương, gõ đỏ có tinh dầu tự nhiên nên ít bị mọt hơn, nhưng vẫn nên phòng ngừa ở phần giác.
Về lớp hoàn thiện bề mặt, hiện nay có ba dòng phổ biến. Thứ nhất là sơn PU, tạo lớp màng bảo vệ trong, bóng hoặc mờ tùy chọn, chống trầy và chống nước tốt, phù hợp với bàn dùng nhiều. Thứ hai là dầu lau, thấm vào thớ gỗ giữ được cảm giác gỗ thật, sờ vào ấm tay, nhưng cần lau dầu lại định kỳ. Thứ ba là sơn vecni truyền thống, lên nước cổ điển nhưng độ bền kém hơn PU. Với bàn giám đốc gỗ cao cấp đặt phòng máy lạnh, tôi thường khuyên dùng PU mờ vì nó tôn được vân gỗ mà vẫn bền, ít bám vân tay.
Trước khi sơn, khâu chà nhám quyết định độ mịn của mặt bàn. Thợ phải chà qua nhiều cỡ giấy nhám từ thô tới mịn, thường tới nhám 400 mới sơn lót, rồi chà tiếp giữa các lớp sơn. Mặt bàn tốt sờ vào phải mượt như lụa, không gợn, không thấy vết dăm gỗ. Đó là thứ khó làm giả và thể hiện tay nghề của xưởng. Anh em có thể tìm hiểu thêm về các loại gỗ và cách hoàn thiện tại shopdogo.com để có cái nhìn đa chiều trước khi quyết định.
Kích thước và bố trí bàn giám đốc hợp lý
Bàn giám đốc thường có kích thước lớn hơn bàn làm việc thường để tạo thế uy nghi. Chiều dài phổ biến từ 1m8 tới 2m4, chiều sâu 90cm tới 1m, cao 75cm tới 78cm là chuẩn công thái học. Nếu phòng rộng có thể chọn bàn kèm phụ bàn hình chữ L để tiếp khách hoặc đặt máy tính riêng. Bàn quá to trong phòng nhỏ nhìn ngợp, còn bàn nhỏ trong phòng lớn lại lọt thỏm, nên đo phòng kỹ trước khi đặt.
Về phong thủy, người làm lãnh đạo thường quan tâm hướng đặt bàn và thế ngồi. Nguyên tắc là lưng tựa vào tường vững chắc, không quay lưng ra cửa, mặt nhìn ra hướng thoáng. Gỗ tự nhiên thuộc hành Mộc, hợp với người mệnh Mộc và mệnh Hỏa, tạo cảm giác ấm áp và ổn định. Đây cũng là lý do nhiều sếp chuộng bàn gỗ hơn bàn kính hay kim loại lạnh lẽo.
Để hiểu thêm về cách chọn bàn làm việc hợp phong thủy cho người lãnh đạo, anh em có thể xem video hướng dẫn dưới đây, khá thực tế và dễ áp dụng.
Cách bảo quản bàn giám đốc gỗ tự nhiên
Mua được bàn tốt rồi thì phải biết giữ. Gỗ tự nhiên kỵ nhất là thay đổi nhiệt độ đột ngột và ánh nắng chiếu trực tiếp. Nắng gắt chiếu lâu ngày làm sơn bạc màu, gỗ khô rồi nứt chân chim ở bề mặt. Nếu phòng có cửa kính hướng tây thì nên kéo rèm hoặc dán phim cách nhiệt. Máy lạnh mở quá lạnh và liên tục cũng hút ẩm làm gỗ co, tốt nhất giữ nhiệt độ phòng ổn định.
Vệ sinh hàng ngày chỉ cần khăn mềm khô hoặc hơi ẩm lau nhẹ theo chiều vân gỗ. Tuyệt đối không dùng nước rửa chén, cồn hay hóa chất tẩy mạnh vì chúng ăn mòn lớp sơn PU. Với bàn lau dầu, mỗi sáu tháng tới một năm nên lau lại một lớp dầu dưỡng gỗ để bề mặt luôn ẩm mượt, tránh khô nứt. Cốc nước nóng đặt trực tiếp lên mặt bàn dễ để lại vết trắng, nên dùng lót ly.
Khi di chuyển bàn phải khiêng, không kéo lê vì lực xoắn làm lỏng mộng. Định kỳ kiểm tra các ốc và chốt ở chân bàn, nếu thấy lỏng thì siết lại. Làm được mấy việc đơn giản này thì một chiếc bàn giám đốc gỗ tự nhiên dùng hai ba chục năm vẫn đẹp, thậm chí gỗ càng để lâu càng lên nước đằm và có giá trị hơn lúc mới mua.
Câu hỏi thường gặp
Bàn giám đốc gỗ tự nhiên loại nào bền nhất?
Về độ bền và khả năng chống mối mọt, gỗ hương, gõ đỏ và căm xe đứng đầu vì cứng, nặng và có tinh dầu tự nhiên. Gỗ óc chó thớ đẹp nhưng mềm hơn, hợp trang trí hiện đại. Quan trọng nhất vẫn là phôi được sấy khô kiệt và làm mộng chuẩn, chứ loại gỗ tốt mà gia công ẩu thì vẫn hư.
Làm sao biết bàn là gỗ tự nhiên hay gỗ ép?
Nhìn cạnh và mặt cắt của bàn. Gỗ tự nhiên có vân chạy xuyên suốt liền mạch từ mặt xuống cạnh, thớ ba chiều. Gỗ ép hay veneer thì cạnh sẽ lộ lớp ván ép hoặc dán mặt phủ, vân chỉ nằm trên bề mặt phẳng. Gõ vào gỗ thật nghe đanh chắc, gỗ ép nghe rỗng.
Bàn gỗ mới mua bị nứt nhỏ có phải hàng dởm không?
Không hẳn. Vết nứt chân chim nhỏ do gỗ chưa quen với môi trường mới là bình thường và có thể xử lý. Nhưng nếu nứt toác lớn, cong vênh rõ ngay trong vài tháng thì đó là do phôi chưa sấy đạt độ ẩm. Bàn tốt được sấy chuẩn thì gần như không có hiện tượng này.
Giá bàn giám đốc gỗ tự nhiên khoảng bao nhiêu?
Giá dao động rất rộng tùy loại gỗ và kích thước, từ khoảng vài triệu cho bàn gỗ sồi, cao su, tới vài chục triệu cho bàn gỗ hương, gõ đỏ liền tấm khổ lớn. Nên hỏi rõ loại gỗ, độ dày mặt bàn và cách làm mộng khi so sánh giá, đừng chỉ nhìn con số.
Kết luận
Chọn một chiếc bàn giám đốc gỗ tự nhiên không khó nếu anh em nắm được vài điểm cốt lõi: phôi phải sấy khô kiệt, mặt bàn chọn thớ vân đẹp và không dính giác, mối ghép làm mộng âm dương chắc chắn, xử lý chống mối và hoàn thiện bề mặt kỹ lưỡng. Đó là những thứ quyết định chiếc bàn theo mình mười năm hay chỉ vài năm. Nếu cần tư vấn thêm hay muốn xem trực tiếp phôi gỗ và cách làm mộng, anh em cứ ghé Hộ kinh doanh Dương Thái Bình tại 199 tới 201 Nguyễn Thị Thập, Phường Tân Mỹ, Quận 7, TP Hồ Chí Minh. Chúng tôi làm nghề thật, nói thật, và luôn sẵn lòng chỉ cho khách cách phân biệt gỗ tốt gỗ xấu trước khi xuống tiền.
