Giường ngủ cao cấp quận 2: góc nhìn của thợ cả về gỗ tự nhiên
Tôi làm nghề đồ gỗ hơn hai mươi năm, đóng không biết bao nhiêu bộ giường cho khách khắp Sài Gòn. Riêng khu quận 2, nay là thành phố Thủ Đức, khách hàng ở đây có gu rõ ràng. Người ta không mua giường chỉ để ngủ, mà mua một món đồ theo mình cả chục năm, càng dùng càng lên nước bóng đẹp. Bài này tôi viết theo kiểu thợ ngồi kể chuyện với khách, nói thẳng về phôi gỗ, cách chọn thớ vân, kỹ thuật đóng mộng và những lưu ý mà chỉ người trong nghề mới để ý. Ai đang tìm hiểu để mua giường ngủ tử tế thì đọc kỹ, tôi tin sẽ có ích hơn mấy lời quảng cáo suông.
Giường ngủ cao cấp quận 2 mà tôi muốn nói tới là loại làm từ gỗ tự nhiên thật, không phải gỗ công nghiệp phủ veneer bên ngoài. Gỗ tự nhiên có cái hay là nó sống, nó thở theo thời tiết, và khi làm đúng kỹ thuật thì độ bền tính bằng đời người chứ không phải vài năm.
Chọn phôi gỗ đóng giường: nền tảng quyết định độ bền
Nhiều người mua giường chỉ nhìn cái dáng bên ngoài, nhìn màu sơn có đẹp không. Nhưng dân trong nghề chúng tôi thì bắt đầu từ phôi gỗ. Phôi là khúc gỗ thô sau khi xẻ, chưa qua bào chuốt. Phôi tốt hay xấu quyết định tới bảy tám phần chất lượng cái giường.
Các loại gỗ thường dùng đóng giường
Ở xưởng tôi hay dùng mấy loại chính. Gỗ sồi Mỹ (oak) thớ thẳng, cứng, vân núi vân sọc rõ nét, chịu lực tốt nên rất hợp làm khung giường. Gỗ óc chó (walnut) màu nâu sẫm sang, vân uốn lượn tự nhiên, giá cao hơn nhưng dáng đẹp không cần sơn nhiều. Gỗ tần bì (ash) nhẹ hơn sồi một chút, vân đẹp, dễ uốn cong nên hợp làm đầu giường bo cong. Còn gỗ tự nhiên nội địa thì có gỗ gõ đỏ, gỗ hương, cẩm lai cho khách thích đồ nặng tay, chắc chắn.
Điểm mấu chốt khi chọn phôi là độ ẩm gỗ. Gỗ mới xẻ ra độ ẩm còn cao lắm, có khi tới ba bốn chục phần trăm. Nếu đóng ngay thì vài tháng sau gỗ co ngót, mộng bung, mặt gỗ nứt chân chim. Gỗ phải sấy hoặc phơi cho độ ẩm về khoảng tám tới mười hai phần trăm mới đóng được. Ở khí hậu Sài Gòn nóng ẩm, tôi thường để độ ẩm phôi khoảng mười phần trăm là chuẩn nhất, không bị co cũng không bị hút ẩm trương nở về sau.
Nhìn phôi để loại gỗ lỗi
Khi lựa phôi, tôi luôn xoay ngang xoay dọc để coi có nứt tim gỗ không. Tim gỗ là phần lõi giữa cây, nếu nứt thì dù bào phẳng bên ngoài, sau này gặp nắng gió nó sẽ toác ra. Tôi cũng tránh phôi có mắt gỗ chết, tức là mắt đen bở, dễ rơi ra để lại lỗ. Mắt gỗ sống, dính chắc, vân đẹp thì lại giữ để làm điểm nhấn. Ngoài ra phải coi thớ gỗ có bị vặn xoắn không. Thớ vặn thì khi bào ra bề mặt hay bị xước ngược, khó làm phẳng, mà lắp vào kết cấu chịu lực cũng dễ cong vênh.
Cách chọn thớ gỗ vân đẹp cho đầu giường
Đầu giường là chỗ ai cũng nhìn vào đầu tiên khi bước vô phòng, nên tôi luôn dành miếng gỗ đẹp nhất để làm phần này. Vân gỗ có hai kiểu chính. Vân sọc thẳng (quarter sawn) trông gọn gàng, đứng đắn, hợp phong cách hiện đại tối giản. Vân núi hình chữ V hoặc hình ngọn lửa (plain sawn) thì bay bổng, sinh động, hợp khách thích tự nhiên phóng khoáng.
Với đầu giường ghép nhiều tấm, tôi phải canh sao cho vân của các tấm nối liền mạch với nhau, gọi là ghép soi vân. Làm được vậy thì nhìn cả tấm đầu giường như một khối gỗ liền, không bị chỗ đậm chỗ nhạt lộn xộn. Đây là công đoạn ăn tay nghề, thợ non ghép ẩu thì tấm gỗ nhìn chắp vá ngay.
Một mẹo nhỏ khi chọn màu tự nhiên của gỗ: gỗ dác (phần gỗ non sát vỏ) thường nhạt màu hơn gỗ lõi. Nếu ghép lẫn dác và lõi trên cùng tấm đầu giường mà không xử lý màu thì trông loang lổ. Thợ giỏi sẽ tách riêng, hoặc chỉnh màu tinh dầu cho đều rồi mới lắp. Khách nào thích chơi nguyên bản màu gỗ thì tôi khuyên nên chọn loại có ít dác, ví dụ óc chó lõi hay gõ đỏ, để giữ được màu đồng nhất mà không phải nhuộm nhiều.
Kỹ thuật làm mộng âm dương của thợ cả
Đây là phần tôi tâm đắc nhất và cũng là thứ phân biệt giường đóng thủ công tử tế với giường bắt vít công nghiệp. Mộng là cách hai thanh gỗ ăn khớp vào nhau bằng chính hình dáng gỗ, không cần đóng đinh. Mộng âm là lỗ khoét, mộng dương là đầu gỗ nhô ra đút vào lỗ đó.
Vì sao mộng bền hơn bắt vít
Cái giường chịu lực rung lắc, xoay trở, chịu tải cả trăm ký mỗi đêm. Nếu chỉ bắt vít sắt vào gỗ thì lâu ngày lỗ vít bị doãng, gỗ mềm quanh vít mòn ra, giường phát tiếng kêu cọt kẹt. Còn mộng âm dương thì lực được truyền qua diện tích tiếp xúc gỗ với gỗ, rộng và đều, nên chắc và im. Tôi thường đóng mộng ở bốn góc khung giường theo kiểu mộng đuôi én hoặc mộng vuông kép, ăn keo chuyên dụng vào rồi ép chặt.
Mộng tháo lắp cho giường lớn
Giường cỡ 1m8 hay 2m mà đóng cứng luôn thì không đưa qua cửa phòng chung cư được. Nên với giường lớn tôi hay làm hệ mộng kết hợp bát sắt âm hoặc chốt gỗ tháo được. Kiểu này khung vẫn chắc như mộng cứng nhưng khi cần chuyển nhà thì tháo rời bốn thanh vai giường ra, khiêng gọn. Khách ở quận 2 phần lớn ở chung cư và nhà phố có cầu thang hẹp, nên tôi luôn hỏi kỹ kích thước lối vào trước khi chốt kiểu lắp ráp. Đây là chi tiết nhỏ nhưng bỏ qua là khách khổ khi vận chuyển.
Một điểm nữa về kết cấu là hệ thanh giát (dát) đỡ nệm. Tôi làm dát gỗ bản rộng bắt cách đều, hoặc dát cong ép thanh nan tùy nệm. Dát phải có thanh đố dọc ở giữa chống võng, nhất là giường đôi. Nhiều giường rẻ tiền bỏ thanh đố giữa nên nằm một thời gian là võng xuống, nệm cũng hư theo.
Độ bền và khả năng chống mối mọt
Khách hỏi tôi nhiều nhất là giường gỗ tự nhiên có bị mối mọt không. Câu trả lời thật là có, nếu xử lý ẩu. Mối mọt tấn công gỗ khi gỗ còn tinh bột, còn đường, tức là chưa xử lý kỹ. Cho nên ở khâu phôi, tôi ngâm tẩm hóa chất chống mối mọt hoặc dùng gỗ đã tẩm áp lực. Sau đó sấy khô kiệt để triệt nguồn ẩm mà mối cần để sống.
Các loại gỗ như gõ đỏ, hương, cẩm lai bản thân đã có tinh dầu tự nhiên, mối mọt rất ngại đục. Đó là lý do đồ gỗ quý để cả trăm năm vẫn còn. Còn sồi, tần bì thì cần xử lý tẩm kỹ hơn vì gỗ này ngọt, mối thích. Sau khi hoàn thiện, lớp sơn PU hoặc dầu lau bên ngoài cũng là một hàng rào, bịt kín thớ gỗ không cho ẩm và côn trùng xâm nhập.
Tôi luôn dặn khách: đặt giường tránh chỗ ẩm thấp, tránh kê sát tường bị thấm nước. Chân giường nên có đế cách sàn một chút để không hút ẩm từ nền lên. Nếu nhà từng có mối, nên xử lý nền nhà trước khi kê đồ gỗ mới vào. Giữ được ba yếu tố khô ráo, thông thoáng và bề mặt kín thì cái giường dùng mấy chục năm không lo mọt.
Hoàn thiện bề mặt: sơn PU hay lau dầu
Về hoàn thiện có hai trường phái. Sơn PU tạo lớp phủ cứng bóng, lau chùi dễ, che được vài khuyết điểm gỗ, hợp khách thích màu đều mịn. Nhưng khi trầy thì khó dặm, và lớp phủ dày làm mất cảm giác sờ vào thớ gỗ thật.
Lau dầu (dầu lau gốc thực vật) thì thấm vào gỗ, giữ nguyên vân và cảm giác mộc, sờ vào ấm tay, càng lau càng lên nước. Nhược điểm là phải lau dầu lại định kỳ mỗi một hai năm và kém chịu nước hơn. Khách quận 2 chuộng phong cách tự nhiên thì tôi hay khuyên lau dầu, còn khách bận rộn ít chăm sóc thì chọn PU mờ cho tiện. Bạn có thể tham khảo thêm cách bảo dưỡng đồ gỗ tại Nội Thất Thái Bình để chọn kiểu hoàn thiện phù hợp với nếp sống của mình.
Kích thước giường phổ biến và cách chọn
Chọn kích thước là phải tính theo phòng và người nằm. Vài cỡ tôi hay đóng:
- 1m2 x 2m: giường đơn cho một người, phòng nhỏ, phòng cho con.
- 1m4 x 2m: cho một người nằm rộng hoặc hai người nhỏ nhắn.
- 1m6 x 2m: cỡ giường đôi thông dụng nhất, cân đối cho vợ chồng.
- 1m8 x 2m: giường đôi rộng rãi, hợp phòng master từ mười lăm mét vuông trở lên.
- 2m x 2m2: cỡ đại cho khách thích thoải mái, phòng lớn.
Khi chọn nên chừa lối đi hai bên giường ít nhất sáu bảy chục phân để dễ dọn dẹp và bước xuống. Nếu phòng có tủ quần áo cánh mở thì phải tính khoảng mở cánh, đừng để đầu giường chắn cánh tủ. Đây là mấy lỗi bố trí hay gặp mà khi tư vấn tôi luôn nhắc khách đo phòng cẩn thận trước.
Vì sao nên đặt giường đóng theo yêu cầu
Giường bán sẵn ở siêu thị có cái tiện là mua nhanh, nhưng kích thước và kiểu dáng cố định. Nhiều phòng ở quận 2 có góc chéo, có cột nhà, có cửa sổ lệch, giường sẵn kê vào nhìn chỏi. Đóng theo yêu cầu thì tôi đo đạc tại phòng, canh kích thước vừa khít, chọn màu gỗ hợp với sàn và tủ có sẵn. Khách còn được chọn độ cao đầu giường, có hộc kéo dưới gầm để đồ hay không, bo cạnh tròn cho nhà có trẻ nhỏ.
Về chi phí, nhiều người nghĩ đóng riêng thì đắt. Thực tế nếu tính trên độ bền và chuyện dùng được vừa vặn đúng nhu cầu thì lại kinh tế hơn về lâu dài. Một cái giường ngủ giá rẻ gỗ công nghiệp dùng vài năm bung ra phải thay, cộng lại còn tốn hơn một cái giường gỗ thật đóng chuẩn dùng vài chục năm. Tôi thường phân tích rõ cho khách hai bài toán này để họ tự cân nhắc theo túi tiền. Ai muốn xem thêm mẫu mã gỗ và phụ kiện có thể tham khảo tại Shop Đồ Gỗ để có cái nhìn rộng hơn trước khi quyết định.
Lưu ý sử dụng và bảo quản giường gỗ tự nhiên
Đóng chuẩn rồi thì dùng cũng phải đúng cách để giữ được lâu. Vài điều tôi luôn dặn khách:
- Tránh nắng gắt chiếu trực tiếp: tia UV làm gỗ bạc màu và khô nứt bề mặt. Nếu phòng nhiều nắng nên có rèm.
- Không kê điều hòa thổi thẳng vào giường: luồng gió lạnh khô liên tục làm gỗ mất ẩm, dễ co và nứt.
- Lau bằng khăn khô hoặc ẩm nhẹ: tránh nước đọng, tránh hóa chất tẩy mạnh làm hỏng lớp sơn.
- Siết lại ốc mộng định kỳ: với giường có bát sắt tháo lắp, mỗi năm kiểm tra siết lại một lần cho chắc.
- Không nhảy hay đứng lên giát: giát chịu tải nằm chứ không chịu tải va đập điểm, nhất là trẻ con nhảy.
Làm được mấy điều đơn giản này thì cái giường gỗ tự nhiên gần như không hư hỏng gì trong nhiều năm, chỉ có đẹp thêm theo thời gian vì gỗ lên nước.
Câu hỏi thường gặp
Giường ngủ cao cấp quận 2 đóng bằng gỗ nào bền nhất?
Về độ bền và chống mối mọt tự nhiên thì gõ đỏ, hương, cẩm lai đứng đầu vì có tinh dầu. Về cân bằng giá và vẻ đẹp thì sồi Mỹ và óc chó rất được ưa chuộng. Quan trọng vẫn là phôi được sấy chuẩn và đóng mộng đúng kỹ thuật.
Mua giường ngủ gỗ tự nhiên có đắt hơn gỗ công nghiệp nhiều không?
Có cao hơn ở lần đầu mua, nhưng tính theo tuổi thọ thì rẻ hơn. Gỗ công nghiệp thường dùng vài năm, còn gỗ tự nhiên đóng chuẩn dùng được vài chục năm nên chia ra theo năm lại kinh tế hơn.
Đặt đóng giường theo yêu cầu mất bao lâu?
Tùy độ phức tạp, thường từ mười tới hai mươi ngày kể từ khi chốt mẫu và kích thước. Giường có chạm khắc hoặc ghép vân cầu kỳ thì lâu hơn một chút.
Giường gỗ tự nhiên có bị kêu cọt kẹt không?
Nếu đóng bằng mộng âm dương ăn khớp và ép keo đúng thì rất im. Tiếng kêu thường xuất phát từ vít lỏng hoặc giát kê không khít, những lỗi này đều xử lý được khi làm cẩn thận ngay từ đầu.
Có cần xử lý chống mối trước khi kê giường mới không?
Nếu nhà từng có mối thì nên xử lý nền và tường trước. Bản thân giường đã tẩm chống mối và sấy khô, nhưng môi trường xung quanh sạch mối thì càng yên tâm lâu dài.
Kết luận
Một chiếc giường ngủ cao cấp quận 2 làm ra tử tế không nằm ở lời quảng cáo mà nằm ở phôi gỗ được chọn kỹ, thớ vân được canh đẹp, mộng âm dương đóng chắc và bề mặt hoàn thiện đúng cách. Đó là những thứ mắt thường khách khó thấy hết, nhưng lại quyết định cái giường theo bạn mười năm hay ba chục năm. Nếu bạn đang cân nhắc mua giường ngủ hoặc đặt đóng riêng cho phòng của mình, cứ đo phòng cẩn thận, chọn loại gỗ hợp túi tiền và nếp sống, rồi trao đổi thẳng thắn với thợ về kỹ thuật. Hộ kinh doanh Dương Thái Bình tại 199 – 201 Nguyễn Thị Thập, Phường Tân Mỹ, Quận 7, TP Hồ Chí Minh luôn sẵn sàng tư vấn cho bà con theo đúng kiểu thợ nói chuyện với khách, thật và rõ ràng.
