Vì sao chọn bàn làm việc văn phòng không đơn giản như bạn nghĩ
Tôi làm nghề mộc hơn hai chục năm, đóng đủ loại bàn từ bàn học sinh cho tới bàn giám đốc gỗ nguyên khối. Nhiều khách tới xưởng cứ nghĩ mua cái bàn làm việc chỉ cần nhìn đẹp là xong. Thực tế không phải vậy. Một cái bàn làm việc văn phòng bạn ngồi 8 tiếng mỗi ngày, tính ra cả năm là gần hai nghìn giờ áp mặt vào nó. Chọn sai chiều cao, sai chất liệu mặt bàn, hay phôi gỗ bị non thì chỉ vài tháng là bàn cong vênh, khô mối nối, ngồi mỏi lưng mà không hiểu vì sao.
Bài này tôi viết đúc kết từ kinh nghiệm chọn bàn làm việc văn phòng chuẩn mà tôi vẫn tư vấn cho khách tại xưởng. Không nói lý thuyết suông, tôi nói cái mắt thợ nhìn, cái tay thợ sờ, và những lỗi thật mà khách hay mắc phải khi tự đi mua bàn. Đọc xong bạn sẽ biết cách phân biệt bàn làm bằng gỗ tốt với bàn phủ veneer bên ngoài ruột ván dăm, biết chọn thớ gỗ vân đẹp và biết cái mộng nào bền, cái mộng nào chỉ để bán rẻ.
Trước khi đi vào từng tiêu chí, tôi muốn bạn nhớ một điều: bàn làm việc văn phòng cao cấp không nằm ở lớp sơn bóng loáng bên ngoài. Nó nằm ở phần bạn không nhìn thấy. Đó là loại gỗ, cách sấy phôi, kết cấu chân bàn và kỹ thuật ghép mộng. Người bán hàng giỏi nói cho bạn nghe cái đẹp bề mặt, còn người thợ giỏi nói cho bạn nghe cái bền bên trong. Tôi sẽ nói phần bên trong.
Kinh nghiệm 1: Chọn đúng loại gỗ và hiểu về phôi gỗ
Đây là bước quan trọng nhất mà đa số người mua bỏ qua. Trên thị trường bàn làm việc hiện có ba nhóm chính: gỗ tự nhiên nguyên khối, gỗ công nghiệp phủ melamine hoặc laminate, và loại lai giữa hai thứ đó. Mỗi loại có ưu nhược riêng, không phải cứ đắt là hợp với bạn.
Gỗ tự nhiên: sồi, óc chó, tần bì, cao su
Với bàn làm việc gỗ tự nhiên, tôi hay khuyên khách dùng gỗ sồi trắng hoặc gỗ tần bì cho phân khúc vừa tiền, gỗ óc chó cho ai muốn vân đẹp và màu trầm sang. Gỗ cao su là lựa chọn kinh tế nhất nhưng phải là cao su ghép finger đã qua sấy và tẩm áp lực, nếu không dễ bị mối.
Điểm mấu chốt nằm ở phôi gỗ. Phôi tốt là phôi đã sấy đạt độ ẩm 8 đến 12 phần trăm. Gỗ sấy chưa đủ, độ ẩm còn cao thì khi mang về phòng máy lạnh, gỗ tiếp tục co lại, mặt bàn nứt chân chim, mối ghép hở ra thấy rõ. Mẹo của thợ: bạn áp lòng bàn tay vào mặt gỗ mộc, nếu thấy hơi mát ẩm và tay dính bụi ẩm thì gỗ chưa khô kỹ. Gỗ khô đạt chuẩn sờ vào khô ráo, gõ vào nghe tiếng đanh gọn chứ không đục.
Cách nhận biết gỗ thật và gỗ phủ bề mặt
Nhiều mẫu bàn làm việc văn phòng đẹp trên thị trường thực ra là ván MDF hoặc ván dăm phủ một lớp veneer gỗ thật mỏng như tờ giấy. Nhìn thì y hệt gỗ tự nhiên nhưng độ bền khác xa. Để phân biệt, bạn nhìn vào cạnh mặt bàn và các góc. Gỗ tự nhiên có vân chạy xuyên suốt từ mặt trên vòng qua cạnh, thớ gỗ liền mạch. Ván phủ veneer thì cạnh có đường chỉ nẹp, vân mặt trên và vân cạnh không ăn khớp nhau.
Một cách nữa là nhìn mặt dưới bàn. Bàn gỗ tự nhiên mặt dưới vẫn là gỗ, có vân, có mắt gỗ. Ván công nghiệp mặt dưới thường phủ lớp giấy trơn màu đồng nhất, gõ vào nghe rỗng. Tôi không chê gỗ công nghiệp, nó có chỗ đứng riêng cho văn phòng đông người cần giá rẻ, nhưng bạn phải biết mình đang mua cái gì để trả đúng giá.
Kinh nghiệm 2: Chọn thớ gỗ vân đẹp và đúng hướng
Cái này thuộc về con mắt thợ. Cùng một cây gỗ sồi, xẻ theo hướng khác nhau cho vân khác nhau hoàn toàn. Xẻ tiếp tuyến cho vân núi, vân hình chữ V lồng nhau, nhìn sinh động. Xẻ xuyên tâm cho vân sọc thẳng đều, nhìn tĩnh và chắc chắn. Với mặt bàn làm việc, tôi thích chọn phôi có vân thẳng đều ở khu vực đặt tay và bàn phím, vì vân núi tuy đẹp nhưng chỗ có mắt gỗ dễ bị lún nhẹ khi tì lâu.
Khi ghép nhiều thanh gỗ thành một mặt bàn lớn, người thợ giỏi phải xoay chiều thớ so le nhau. Nếu ghép tất cả các thanh cùng chiều cong của vòng năm, cả mặt bàn sẽ cong vênh về một phía khi thời tiết thay đổi. Ghép so le chiều thớ thì các lực co ngót triệt tiêu nhau, mặt bàn giữ phẳng lâu hơn. Bạn nhìn mặt cắt đầu bàn, thấy các vòng vân của từng thanh úp ngửa xen kẽ nhau là bàn được đóng bởi thợ có nghề.
Về mắt gỗ, mắt sống liền thớ thì không sao, thậm chí còn tăng nét tự nhiên. Nhưng mắt chết, tức là mắt đen tách rời khỏi thân gỗ, thì phải tránh vì chỗ đó dễ bung, dễ hút ẩm. Với bàn làm việc văn phòng cao cấp, tôi thường loại phôi có mắt chết ngay từ khâu chọn gỗ. Nếu bạn xem thêm các dòng sản phẩm gỗ tự nhiên khác thì có thể tham khảo tại Nội Thất Thái Bình để so sánh cách xử lý vân gỗ giữa các mẫu.
Kinh nghiệm 3: Kiểm tra kỹ thuật mộng và kết cấu chân bàn
Đây là phần tôi tâm đắc nhất khi nói về kinh nghiệm chọn bàn làm việc văn phòng chuẩn. Cái bàn bền hay không, sống được 5 năm hay 20 năm, nằm gần hết ở mối nối. Bàn rẻ ngoài thị trường phần lớn dùng ốc vít bắn thẳng và keo, ban đầu chắc nhưng dùng lâu vít lờn ren, bàn lung lay.
Mộng âm dương và mộng mang cá
Thợ cả đóng bàn tốt luôn dùng mộng âm dương ở chỗ chân bàn nối với giằng ngang. Mộng âm là lỗ khoét trên trụ chân, mộng dương là đầu thanh giằng được đẽo vừa khít cắm vào. Khi lắp phải chặt tới mức phải dùng búa cao su gõ mới vào, kết hợp thêm keo và chốt gỗ xuyên qua. Mối này chịu lực xoắn và lực kéo tốt hơn hẳn ốc vít, vì lực phân bố lên cả khối gỗ chứ không dồn vào một điểm ren.
Với ngăn kéo, tôi ưu tiên mộng mang cá, tức mối ghép hình đuôi cá lồng vào nhau ở bốn góc hộc kéo. Ngăn kéo ghép mộng mang cá kéo ra kéo vào hàng chục nghìn lần vẫn không bung góc, trong khi ngăn kéo bắn đinh chỉ cần đựng nặng vài tháng là hở góc, kẹt ray. Bạn thử kéo hộc ra hết cỡ, lắc nhẹ, nếu nghe cọt kẹt và thấy góc lung lay thì đó là hàng làm nhanh.
Cách kiểm tra độ vững của bàn tại chỗ
Mẹo đơn giản khi đi xem bàn: đặt hai tay lên hai góc chéo của mặt bàn rồi ấn xuống và đẩy nhẹ theo hình xoắn. Bàn chắc thì đứng yên như khối liền. Bàn yếu sẽ thấy rung, nghe tiếng kẽo kẹt từ mối nối. Tiếp theo đẩy ngang thành bàn xem chân có xoạc không. Chân bàn tốt phải có thanh giằng ngang phía dưới hoặc kết cấu chữ H để chống xoạc, nhất là bàn dài trên 1m4.
Kinh nghiệm 4: Chọn kích thước và chiều cao chuẩn công thái học
Bàn đẹp gỗ tốt mà sai kích thước thì ngồi vẫn mỏi. Chiều cao mặt bàn làm việc tiêu chuẩn dao động từ 72 đến 75cm tính từ sàn lên mặt bàn. Người cao dưới 1m6 nên chọn bàn 72cm, người cao trên 1m75 chọn 75cm hoặc bàn nâng hạ. Chiều cao này giúp khuỷu tay bạn tạo góc khoảng 90 độ khi gõ bàn phím, vai không bị nhô, cổ tay thẳng tự nhiên.
Về chiều sâu mặt bàn, tối thiểu nên 60cm để đặt màn hình cách mắt một sải tay, tránh mỏi mắt. Chiều rộng thì tùy nhu cầu, bàn cá nhân 1m2 tới 1m4 là vừa, bàn giám đốc hoặc bàn hai màn hình nên 1m6 trở lên. Khoảng trống dưới gầm bàn phải cao ít nhất 62cm và rộng để duỗi chân, nhiều bàn thiết kế hộc kéo quá thấp làm đùi cấn vào, ngồi lâu tê chân.
Nếu ngân sách cho phép, bàn nâng hạ độ cao là một khoản đầu tư đáng tiền cho sức khỏe. Bạn có thể xen kẽ ngồi và đứng làm việc, giảm áp lực lên cột sống. Tuy nhiên với bàn nâng hạ tôi lưu ý mặt bàn nên chọn gỗ nhẹ hơn hoặc gỗ ghép mỏng để động cơ không phải gánh quá tải, tuổi thọ motor mới cao. Bạn tham khảo thêm các nguyên tắc chọn gỗ theo công năng tại Shop Đồ Gỗ để có cái nhìn rộng hơn về vật liệu.
Kinh nghiệm 5: Đánh giá lớp hoàn thiện và khả năng chống mối mọt
Lớp sơn phủ không chỉ để đẹp mà là áo giáp bảo vệ gỗ khỏi ẩm, trầy và mối mọt. Có ba dòng phổ biến: sơn PU, sơn UV và dầu lau tự nhiên. Sơn PU tạo màng bóng hoặc mờ, che phủ tốt, dễ lau chùi, phù hợp văn phòng. Sơn UV bền trầy hơn, thường dùng cho mặt bàn chịu ma sát nhiều. Dầu lau như dầu Osmo giữ được cảm giác gỗ mộc, sờ vào ấm tay, nhưng cần lau bảo dưỡng định kỳ và không chống nước tốt bằng PU.
Xử lý chống mối mọt từ gốc
Mối mọt là kẻ thù số một của bàn gỗ tự nhiên, nhất là khí hậu nóng ẩm ở miền Nam. Chống mối phải làm từ khâu phôi, không phải xịt thuốc bên ngoài là xong. Gỗ đạt chuẩn phải được ngâm hoặc tẩm dung dịch chống mối áp lực trước khi sấy, sau đó sấy ở nhiệt độ đủ cao để diệt trứng côn trùng nằm sâu trong thớ. Gỗ cao su và gỗ dác nếu không tẩm kỹ thì rất dễ bị mọt, còn gỗ óc chó, sồi lõi thì bản thân đã chứa tinh dầu kháng mối tốt hơn.
Khi nhận bàn, bạn ngửi thử. Gỗ xử lý tốt có mùi gỗ thoảng hoặc mùi sơn nhẹ. Nếu ngửi thấy mùi ẩm mốc, mùi chua thì gỗ có thể sấy chưa đạt hoặc phôi để lâu bị ẩm, nguy cơ mối mọt cao. Kiểm tra thêm các lỗ nhỏ li ti trên bề mặt, nếu thấy bột gỗ mịn như phấn rơi ra thì đó là dấu hiệu mọt đang hoạt động, tuyệt đối không nhận.
Kinh nghiệm 6: Cân đối công năng, thẩm mỹ và ngân sách
Cuối cùng, một cái bàn tốt phải phục vụ đúng cách bạn làm việc. Người làm giấy tờ cần nhiều hộc kéo và mặt bàn rộng. Dân thiết kế cần mặt bàn sâu để kê hai màn hình. Người hay họp online cần khoảng trống gọn gàng phía sau làm phông nền. Đừng chọn bàn nhiều ngăn cầu kỳ nếu bạn không dùng tới, vừa tốn tiền vừa nặng bàn.
Về thẩm mỹ, màu gỗ nên hài hòa với tổng thể phòng. Phòng nhỏ thiếu sáng nên chọn gỗ sáng màu như sồi, tần bì để không gian đỡ tối. Phòng rộng, đủ sáng thì gỗ óc chó màu trầm tạo cảm giác chắc chắn, tập trung. Về ngân sách, tôi luôn khuyên khách đầu tư vào phần kết cấu và chất gỗ trước, phần trang trí sau. Một cái bàn gỗ tự nhiên chắc chắn dùng được 15 tới 20 năm, chia ra mỗi năm chi phí rất rẻ so với việc mua bàn rẻ hỏng liên tục.
Cách bảo quản bàn làm việc gỗ tự nhiên bền lâu
Mua được bàn tốt rồi thì phải biết giữ. Tôi tổng hợp vài điểm khách hay quên:
- Tránh nắng chiếu trực tiếp: ánh nắng làm gỗ bạc màu và co ngót không đều gây nứt. Kê bàn cách cửa sổ hoặc dùng rèm che.
- Không đặt cốc nước nóng, đồ ướt trực tiếp lên mặt: dùng lót ly, lau khô ngay khi đổ nước để tránh lớp sơn phồng và gỗ ố.
- Lau bằng khăn mềm hơi ẩm: không xịt hóa chất tẩy mạnh hay cồn lên mặt sơn, dễ làm mờ và bong lớp phủ.
- Đánh dầu bảo dưỡng định kỳ: với bàn hoàn thiện dầu lau, mỗi 6 tới 12 tháng lau lại một lớp dầu để gỗ luôn ẩm mượt.
- Kiểm tra siết lại ốc giằng: mỗi năm kiểm tra các mối bắt vít, siết nhẹ lại nếu lỏng để bàn luôn vững.
Làm được mấy việc đơn giản này, cái bàn theo bạn cả chục năm mà vẫn như mới. Gỗ tự nhiên càng dùng càng lên nước đẹp, khác hẳn ván công nghiệp chỉ có xuống cấp theo thời gian.
Câu hỏi thường gặp về chọn bàn làm việc văn phòng
Bàn gỗ tự nhiên và bàn gỗ công nghiệp nên chọn loại nào?
Nếu ngân sách cho phép và bạn muốn dùng lâu dài, ổn định, bàn gỗ tự nhiên đáng đầu tư hơn vì bền, sửa chữa được và giữ giá. Bàn gỗ công nghiệp phù hợp khi cần trang bị số lượng lớn, giá tiết kiệm và chấp nhận thay mới sau 5 tới 7 năm. Không có loại nào tốt tuyệt đối, quan trọng là hợp nhu cầu và túi tiền.
Chiều cao bàn làm việc bao nhiêu là chuẩn?
Tiêu chuẩn phổ biến là 72 tới 75cm. Người thấp chọn 72cm, người cao chọn 75cm. Cách kiểm tra đúng nhất là ngồi thử, sao cho khuỷu tay tạo góc 90 độ khi đặt tay lên bàn và bàn chân đặt phẳng trên sàn. Nếu hay đau vai gáy, nên cân nhắc bàn nâng hạ để đổi tư thế.
Làm sao biết gỗ đã được xử lý chống mối mọt chưa?
Bạn khó tự kiểm tra bằng mắt hoàn toàn, nên hỏi rõ nhà cung cấp về quy trình tẩm sấy và yêu cầu cam kết bảo hành mối mọt bằng văn bản. Dấu hiệu cảnh báo là mùi ẩm mốc, các lỗ nhỏ có bột gỗ rơi ra. Chọn cơ sở có nguồn gỗ rõ ràng và chế độ bảo hành sẽ yên tâm hơn.
Bàn làm việc gỗ óc chó có xứng đáng với giá tiền không?
Óc chó có vân đẹp, màu trầm sang, cứng, ít cong vênh và bản thân kháng mối tốt nên giá cao. Nếu bạn muốn một chiếc bàn dùng cả đời và coi trọng thẩm mỹ thì rất xứng đáng. Còn nếu chỉ cần bàn làm việc thông thường, gỗ sồi hay tần bì đã đáp ứng tốt với chi phí dễ chịu hơn nhiều.
Kết luận
Chọn bàn làm việc văn phòng chuẩn không nằm ở việc chạy theo mẫu mã bắt mắt, mà ở chỗ hiểu được cái mình đang mua từ bên trong. Nắm được sáu kinh nghiệm trên, từ chọn loại gỗ, đọc thớ vân, kiểm tra mộng, đo kích thước công thái học, đánh giá lớp hoàn thiện cho tới cân đối ngân sách, bạn hoàn toàn có thể tự tin chọn được chiếc bàn bền đẹp, ngồi thoải mái và dùng được cả chục năm.
Nếu bạn còn phân vân giữa các loại gỗ hay cần thợ tư vấn trực tiếp theo không gian phòng của mình, cứ ghé xưởng của Hộ kinh doanh Dương Thái Bình tại 199 đến 201 Nguyễn Thị Thập, Phường Tân Mỹ, Quận 7, TP Hồ Chí Minh. Tôi và anh em thợ sẵn sàng cho bạn sờ tận tay từng loại phôi gỗ, xem tận mắt mối mộng để bạn hiểu vì sao một chiếc bàn tốt lại đáng đồng tiền.
