Chọn mua bàn ghế cho gia đình cần bắt đầu từ đâu
Hai mươi năm cầm đục cầm bào, tôi gặp không ít khách hàng bước vào xưởng với câu hỏi giống nhau: bàn ghế nhìn ngoài cửa hàng đẹp thật, nhưng làm sao biết bên trong nó có bền hay không. Thực tế, việc chọn mua bàn ghế không phải chuyện nhìn mặt gỗ bóng loáng rồi gật đầu. Người thợ nhìn một bộ bàn ghế là nhìn vào phôi gỗ, nhìn mộng, nhìn cách xử lý chân ghế chịu lực. Còn khách hàng phần lớn chỉ nhìn màu sơn và giá tiền. Đó là lý do nhiều người mua về dùng được một hai năm là ghế lung lay, bàn cong vênh.
Trong bài này tôi viết đúng theo góc nhìn của một thợ cả, chia sẻ cụ thể từng bước để bạn tự tin khi đứng trước một bộ bàn ghế. Từ cách đọc thớ gỗ, cách gõ vào mặt gỗ nghe tiếng, cho tới cách kiểm tra mộng có ăn khít hay không. Đây là những thứ mà cửa hàng ít khi nói cho bạn nghe, vì nói ra rồi thì khó bán hàng kém.
Trước khi đi vào chi tiết, bạn cần xác định rõ mục đích sử dụng. Bàn ghế phòng ăn khác bàn ghế phòng khách, khác bàn ghế làm việc. Mỗi loại có yêu cầu riêng về độ chịu lực, chiều cao và loại gỗ phù hợp. Một bộ bàn ghế ăn phải chịu được cảnh kéo ra kéo vào hàng ngày, va đập chén bát, đổ nước canh nước mắm. Còn bàn trà phòng khách thì ưu tiên vân đẹp, mặt phẳng mịn để đặt ấm chén.
Hiểu về kết cấu phôi gỗ trước khi chọn mua bàn ghế
Phôi gỗ là phần cốt lõi quyết định độ bền của cả bộ bàn ghế. Rất nhiều người bỏ qua điều này vì họ chỉ thấy được lớp bề mặt sau khi đã sơn phủ hoàn thiện. Nhưng người thợ giỏi biết rằng một phôi gỗ tốt phải được xẻ đúng chiều, sấy đúng độ ẩm và để nghỉ đủ thời gian trước khi đưa vào đóng.
Độ ẩm của phôi gỗ quyết định cong vênh
Gỗ tự nhiên là vật liệu sống, nó hút ẩm và nhả ẩm theo môi trường. Nếu phôi gỗ chưa được sấy đủ, độ ẩm còn cao trên mười tám phần trăm, thì khi đóng thành bàn ghế mang vào phòng máy lạnh khô, gỗ sẽ co lại và nứt. Ngược lại nếu sấy quá khô, gỗ giòn dễ gãy mộng. Ở xưởng chúng tôi, phôi gỗ sau khi sấy phải giữ độ ẩm khoảng mười hai tới mười lăm phần trăm, hợp với khí hậu miền Nam.
Khi đi chọn mua bàn ghế, bạn có thể áp lòng bàn tay lên mặt gỗ ở phần không sơn, ví dụ mặt dưới bàn. Gỗ khô đúng chuẩn sờ vào có cảm giác ấm khô, không ẩm rít. Bạn cũng có thể dùng đốt ngón tay gõ nhẹ, gỗ khô kỹ cho tiếng đanh gọn, còn gỗ còn ẩm cho tiếng bịch nặng đục.
Cách xẻ phôi ảnh hưởng độ bền chân ghế
Chân ghế là bộ phận chịu lực nhiều nhất và cũng dễ hỏng nhất. Một chân ghế tốt phải được xẻ theo chiều dọc thớ gỗ, để các sợi thớ chạy dọc theo chiều dài chân. Nếu xẻ ngang thớ hoặc xẻ chéo, chân ghế sẽ yếu và dễ nứt gãy ngay tại điểm nối với mặt ngồi. Đây là lỗi hay gặp ở hàng đóng nhanh giá rẻ, họ tận dụng phôi thừa nên không quan tâm chiều thớ.
Tôi thường khuyên khách khi ngồi thử ghế thì nhún người nhẹ vài cái, lắc nhẹ sang hai bên. Ghế chắc thì không phát ra tiếng kêu, không có độ rơ. Nếu ghế mới mà đã kẽo kẹt thì chắc chắn mộng lỏng hoặc phôi gỗ không đạt.
Chọn thớ gỗ vân đẹp khi chọn mua bàn ghế
Vân gỗ không chỉ là chuyện thẩm mỹ, nó còn nói lên chất lượng của tấm gỗ. Một tấm gỗ có vân đều, thớ mịn thường là gỗ lấy từ thân cây trưởng thành, đủ tuổi. Còn gỗ non thớ thưa, nhiều dác gỗ màu nhạt thì vừa yếu vừa dễ bị mối mọt.
Phân biệt tâm gỗ và dác gỗ
Trong một khúc gỗ, phần lõi giữa gọi là tâm gỗ, có màu đậm hơn, cứng chắc và chống mối mọt tự nhiên. Phần ngoài sát vỏ gọi là dác gỗ, màu nhạt, mềm hơn và là thức ăn ưa thích của mọt. Bàn ghế đóng từ tâm gỗ luôn bền hơn nhiều. Khi chọn mua bàn ghế, bạn quan sát mặt bàn xem có những mảng màu nhạt loang lổ không, đó chính là dác gỗ. Hàng làm kỹ sẽ loại bỏ hoặc giấu dác gỗ vào những vị trí khuất.
Đọc vân để đoán loại gỗ
Mỗi loại gỗ có đặc điểm vân riêng. Gỗ sồi vân núi rõ ràng, dạng hình núi lượn sóng. Gỗ óc chó vân xoáy đậm nhạt xen kẽ rất đẹp. Gỗ cao su vân nhạt đều, giá mềm. Gỗ gõ đỏ vân dày chắc, thớ mịn. Bạn nên tìm hiểu trước vài loại gỗ phổ biến để không bị nhân viên bán hàng nói loại này ra loại kia. Tôi từng gặp trường hợp khách mua tưởng gỗ óc chó thật nhưng thực ra chỉ là gỗ tần bì phun màu giả vân óc chó.
Một mẹo nhỏ để phân biệt gỗ thật với gỗ dán veneer là quan sát cạnh mặt bàn. Gỗ tự nhiên nguyên khối thì vân ở mặt trên chạy liền mạch xuống cạnh bên. Còn gỗ dán veneer thì cạnh bên thường có đường chỉ ghép hoặc dán một lớp cạnh riêng, vân không ăn khớp với mặt trên.
Độ bền chống mối mọt của bàn ghế gỗ tự nhiên
Mối mọt là kẻ thù số một của đồ gỗ ở khí hậu nóng ẩm như nước ta. Một bộ bàn ghế dù đẹp tới đâu mà bị mọt ăn thì cũng thành củi trong vài năm. Vì vậy khi chọn mua bàn ghế, khả năng chống mối mọt là tiêu chí không được bỏ qua.
Loại gỗ nào chống mối mọt tốt
Về bản chất, những loại gỗ có tinh dầu và tanin cao thì chống mối mọt tốt hơn. Gỗ gõ đỏ, gỗ hương, gỗ căm xe là những loại có khả năng kháng mối tự nhiên rất tốt do có nhiều tinh dầu. Gỗ sồi, gỗ cao su thì cần phải qua xử lý tẩm sấy chống mối kỹ càng mới yên tâm dùng lâu.
Ở xưởng, chúng tôi ngâm tẩm phôi gỗ qua dung dịch chống mối trước khi sấy, sau đó mới đưa vào đóng. Đây là công đoạn tốn thời gian và chi phí nên hàng giá rẻ thường bỏ qua. Bạn nên hỏi rõ nơi bán có xử lý chống mối hay không, và có bảo hành cho hạng mục này không.
Dấu hiệu nhận biết gỗ đã bị mọt
Khi kiểm tra một bộ bàn ghế cũ hoặc hàng trưng bày lâu, bạn để ý những lỗ nhỏ li ti trên bề mặt gỗ, kèm theo lớp bột gỗ mịn màu vàng nhạt rơi ra. Đó là dấu hiệu mọt đang hoạt động bên trong. Gõ vào chỗ nghi ngờ nếu nghe tiếng rỗng thì bên trong đã bị ăn rỗng. Tuyệt đối không mua hàng có dấu hiệu này dù giá có rẻ tới đâu, vì mọt sẽ lây lan sang cả các đồ gỗ khác trong nhà.
Kỹ thuật làm mộng âm dương của thợ cả
Đây là phần tôi tâm đắc nhất, cũng là thứ phân biệt hàng thợ giỏi với hàng làm ẩu. Mộng là cách nối các thanh gỗ với nhau. Một bộ bàn ghế bền hay không phụ thuộc rất lớn vào việc mộng có được làm chuẩn hay không.
Mộng âm dương là gì
Mộng âm dương, hay còn gọi là mộng mang cá, mộng đuôi én, là kỹ thuật khoét một đầu thanh gỗ thành phần lồi gọi là dương, và khoét thanh kia thành phần lõm gọi là âm, rồi ghép khít vào nhau. Khi hai phần này ăn khít, chúng khóa cứng lấy nhau, chịu lực kéo và lực xoắn rất tốt mà không cần nhiều đinh vít. Đây là kỹ thuật cha ông để lại, đồ gỗ cổ hàng trăm năm vẫn chắc là nhờ mộng làm chuẩn.
Đối với bàn ghế hiện đại, thợ giỏi vẫn kết hợp mộng âm dương với keo chuyên dụng và chốt gỗ để tăng độ bền. Còn hàng làm nhanh thì họ chỉ bắn đinh, bắt vít sắt qua loa. Vít sắt lâu ngày gặp ẩm sẽ gỉ, làm gỗ quanh vít mục ra, thế là ghế lung lay.
Cách kiểm tra mộng khi chọn mua bàn ghế
Bạn lật ghế lên xem phần nối giữa chân ghế và khung ngồi. Mộng làm kỹ thì khe ghép khít, không hở, không thấy keo tràn lem nhem. Nếu thấy khe hở lớn nhét được cả tờ giấy vào, hoặc thấy đầu vít lộ ra ngoài không được che, thì đó là hàng làm ẩu. Bạn cũng nên hỏi thợ họ dùng loại keo gì, keo sữa thông thường hay keo chuyên dụng cho gỗ chịu nước. Chi tiết này rất quan trọng với bàn ăn vì thường xuyên tiếp xúc nước.
Nếu bạn quan tâm tới cách đóng đồ gỗ bền theo lối truyền thống, có thể tham khảo thêm các mẫu nội thất gỗ tự nhiên tại Nội Thất Thái Bình để so sánh về cách làm mộng và hoàn thiện. Ngoài ra bạn cũng có thể xem thêm kiến thức về các loại gỗ tại Shop Đồ Gỗ để hiểu rõ hơn về đặc tính từng loại gỗ trước khi quyết định.
Chọn kích thước bàn ghế phù hợp không gian
Một sai lầm thường gặp là chọn bộ bàn ghế đẹp nhưng về nhà mới thấy quá to hoặc quá nhỏ so với phòng. Kích thước phải cân đối với diện tích và số người sử dụng thì mới thoải mái.
Kích thước bàn ăn theo số người
Bàn ăn bốn người thường dài khoảng một mét hai tới một mét bốn. Bàn sáu người dài từ một mét sáu tới một mét tám. Bàn tám người cần dài hai mét trở lên. Chiều cao bàn ăn tiêu chuẩn khoảng bảy mươi lăm phân, chiều cao mặt ngồi của ghế khoảng bốn mươi lăm phân là hợp với người Việt.
Khoảng cách di chuyển quanh bàn
Bạn cần chừa khoảng cách ít nhất bảy mươi phân từ mép bàn tới tường để kéo ghế ra ngồi và đi lại thoải mái. Nếu phòng ăn nhỏ, nên chọn bàn hình chữ nhật kê sát tường một cạnh, hoặc bàn tròn để tiết kiệm góc. Đo đạc kỹ không gian trước khi đi mua sẽ giúp bạn tránh mua nhầm kích thước.
Lớp sơn hoàn thiện và cách bảo quản
Lớp sơn không chỉ làm đẹp mà còn bảo vệ gỗ khỏi ẩm, xước và bám bẩn. Có nhiều loại sơn hoàn thiện khác nhau, mỗi loại có ưu nhược điểm riêng.
Các loại sơn phổ biến
Sơn PU là loại phổ biến nhất hiện nay, tạo lớp màng bảo vệ bóng đẹp, che khuyết điểm tốt. Sơn dầu lau giữ được vẻ mộc tự nhiên của gỗ, sờ vào thấy được thớ gỗ, nhưng khả năng chống nước kém hơn nên cần lau chùi bảo dưỡng thường xuyên. Sơn gốc nước thân thiện môi trường, ít mùi, phù hợp gia đình có trẻ nhỏ.
Khi chọn mua bàn ghế, bạn quan sát bề mặt sơn xem có đều màu không, có bị chảy sơn đọng giọt ở góc cạnh không. Sơn tốt cho bề mặt phẳng mịn, sờ tay không thấy nhám, không có bụi sơn bám. Bạn cũng nên hỏi loại sơn để biết cách vệ sinh sau này cho đúng.
Cách bảo quản bàn ghế gỗ bền lâu
- Tránh đặt bàn ghế nơi ánh nắng chiếu trực tiếp lâu ngày vì sẽ làm bạc màu và nứt gỗ.
- Không kê sát chỗ ẩm ướt như gần nhà tắm, bồn rửa để tránh gỗ hút ẩm phồng rộp.
- Lau bụi thường xuyên bằng khăn khô mềm, tránh dùng khăn quá ướt.
- Đổ nước hay thức ăn lên mặt bàn thì lau khô ngay, không để đọng lâu ngấm vào gỗ.
- Định kỳ mỗi năm nên đánh lại một lớp sáp bảo dưỡng cho gỗ thêm bóng và chống ẩm.
- Kê lót nỉ dưới chân ghế để không xước sàn và tránh chân ghế bị sứt khi kéo.
Chọn nơi mua bàn ghế đáng tin cậy
Cuối cùng, nơi bán cũng quan trọng không kém sản phẩm. Một xưởng làm nghề lâu năm thường tự tin cho khách xem quy trình, giải thích rõ về loại gỗ, cách xử lý và chế độ bảo hành. Bạn nên chọn nơi có bảo hành rõ ràng cho phần khung mộng và chống mối mọt, thường từ hai tới năm năm.
Tránh những nơi báo giá rẻ bất thường mà không nói rõ loại gỗ. Gỗ tự nhiên thật luôn có giá thành nhất định vì nguyên liệu và công thợ đắt. Nếu giá quá rẻ so với thị trường thì gần như chắc chắn là gỗ ghép, gỗ công nghiệp phủ veneer hoặc gỗ non chưa xử lý kỹ. Tiền nào của nấy, nhất là với đồ gỗ dùng cả chục năm.
Câu hỏi thường gặp khi chọn mua bàn ghế
Nên chọn gỗ sồi hay gỗ cao su cho bàn ghế gia đình
Cả hai đều dùng tốt. Gỗ sồi cứng hơn, vân đẹp hơn, giá cao hơn, phù hợp phòng khách và phòng ăn muốn đẹp. Gỗ cao su nhẹ hơn, giá mềm, vân nhạt, phù hợp gia đình muốn tiết kiệm ngân sách nhưng vẫn dùng gỗ tự nhiên. Điều quan trọng là cả hai đều phải được sấy và xử lý chống mối kỹ.
Làm sao biết bàn ghế là gỗ tự nhiên hay gỗ công nghiệp
Quan sát cạnh mặt bàn và mặt dưới. Gỗ tự nhiên có vân chạy liền mạch từ mặt trên xuống cạnh, có mắt gỗ, thớ gỗ thật. Gỗ công nghiệp thường phẳng lì, cạnh có dán chỉ riêng, gõ vào nghe rỗng nhẹ. Trọng lượng gỗ tự nhiên cũng nặng và chắc tay hơn.
Bàn ghế mới mua về có mùi sơn thì làm sao
Đồ gỗ mới sơn thường có mùi trong vài ngày đầu là bình thường. Bạn nên để nơi thoáng khí, mở cửa cho bay mùi khoảng một tuần trước khi dùng nhiều. Nếu chọn sơn gốc nước thì mùi sẽ nhẹ hơn nhiều. Mùi hắc kéo dài quá lâu thì nên hỏi lại nơi bán về loại sơn đã dùng.
Bao lâu nên bảo dưỡng lại bàn ghế gỗ một lần
Với bàn ghế dùng hàng ngày, bạn nên lau sáp bảo dưỡng mỗi sáu tháng tới một năm một lần. Nếu thấy mặt gỗ bị khô, mất bóng hoặc có vết xước nhẹ thì nên xử lý sớm để tránh gỗ ngấm ẩm và hỏng nặng hơn.
Kết luận
Chọn mua bàn ghế cho gia đình không khó nếu bạn nắm được vài nguyên tắc cốt lõi mà người thợ nhìn vào. Hãy quan tâm tới phôi gỗ và độ ẩm, chọn thớ gỗ vân đẹp từ tâm gỗ, kiểm tra kỹ khả năng chống mối mọt, và nhất là xem cách làm mộng âm dương có chuẩn hay không. Cộng thêm việc chọn đúng kích thước và một nơi bán tin cậy, bạn sẽ có được bộ bàn ghế bền đẹp dùng cả chục năm không phải lo. Nếu còn băn khoăn, cứ mang những kiến thức trong bài này ra hỏi người bán, thợ giỏi sẽ trả lời rành mạch, còn nơi làm ẩu sẽ lúng túng ngay. Chúc bạn chọn được bộ bàn ghế ưng ý cho gia đình mình.
